De teloorgang van de buitenlandredacties

Wat is er aan de hand in medialand? Hoe diep kunnen we wegzakken in provincialisme? Aan de journalisten zal het niet liggen. Bij een belrondje naar de Vlaamse kranten geeft de oogst aan journalistieke klaagzangen een schraal beeld weer. Mijn missie: te weten komen wat de redacties van plan zijn te berichten over de Congolese verkiezingen eind juli. Een belangwekkende gebeurtenis, want het zijn de eerste vrije verkiezingen sinds Patrice Lumumba, in het turbulente jaar 1960 toen het land de band met België doorknipte. Na jaren van oorlog en chaos tracht het land overeind te krabbelen. En hoeveel kranten sturen een journalist naar die gebeurtenis: welgeteld één, misschien twee.

Bij De Standaard gaat Jorn De Cock naar Congo. Jorn is geen Congo-specialist. Hij heeft enkele weken om zich in te werken in de complexe machtsverhoudingen van de overgangsregering en het fragiele vredesproces. Niet dat hij terwijl niet verder werkt voor het nieuws van de dag. De voorbereiding gebeurt tussendoor. Zeker in de zomerperiode is de bezettingsgraad op de redactie sowieso al een probleem. Maar goed, hij gaat tenminste: anderhalve week ter plekke voor een land, 70 maal zo groot als België. Een land ook waar ons land belangrijke historische banden heeft.

Ondertussen is op die andere VUM-telg het Nieuwsblad de recente revival van de 'buitenlandredactie' gestuit. Corry Hancké (vroeger VRT radio) die was binnengehaald om terug een stukje buitenlandse ervaring binnen te brengen verhuist naar buitenland op De Standaard, waarmee de vertrekkende Isa Van Dorsselaer wordt vervangen. Wim Depoortere, de andere buitenland reporter op het Nieuwsblad blijft ('Nu was er nog maar één') maar zijn taak wordt gereduceerd tot eindredacteur voor buitenlands nieuws op het Nieuwsblad. Wat er op neer komt dat hij uit het buitenland nieuws dat De Standaard brengt een selectie maakt en die desgevallend nog aanpast aan de Nieuwsblad stijl. Met andere woorden, nieuws en duiding heeft geen politieke relevantie meer: enkel wat past in de marketing van het product wordt gebracht.
Voor Het Volk geldt zelfs dat argument niet meer: zij nemen gewoon over wat het nieuwsblad brengt. Volgens Joost Loncin is dat "een spijtige evolutie" (spijt doorklinkt in zijn stem). Steeds de minzaamheid zelve, deze integere journalist, die het buitenland regelmatig tot in het editoriaal van zijn krant wist te brengen. Maar buitenland brengen, dat zit er nu niet meer in voor hem.
Peter Vandermeersch is inderdaad een goed manager. Die man begrijpt wat kosten besparen wil zeggen. Op relatief korte tijd sprong hij van hoofdredacteur van De Standaard naar overkoepelend "hoofdredacteur voor de VUM groep." Alsof zoiets kan. Benoem het dan toch meteen 'directeur' of 'manager redacties' of iets dergelijks. Pluriforme berichtgeving is nog nooit gebaat geweest bij het overkoepelend sturen van verschillende redacties die elk hun eigen dynamiek en invalshoek hebben.
Bij De Morgen zal Koen Vidal de Congolese verkiezingen volgen, maar waarschijnlijk van hieruit. Ook bij de tweede 'kwaliteitskrant' die we hebben wordt de buitenlandredactie recht gehouden door een klein aantal mensen die er in slaagden expertise te verwerven in een aantal domeinen. Plannen voor reportages ter plaatse keren echter te vaak onverrichterzake terug van de hoofdredactie, tenzij externe financiering (genre Fonds Pascal Decroos of andere) de zaak een noodzakelijk stootje in de rug geeft.

Bij de Regionale Uitgevers Groep (Gazet van Antwerpen en Belang van Limburg) zal Roger Huisman van het Belang de Congolese verkiezingen van hieruit volgen. Alle goede argumenten en de samenwerking tussen beide kranten ten spijt konden ze de hoofdredactie niet overtuigen om te gaan - spijt genoeg, ook bij hoofd buitenland Robert Capiot. Maar ja, waarom zou je investeren als je evengoed het nieuws van de internationale persagentschappen kan overschrijven, eventueel aangevuld met wat telefonisch commentaar van op het terrein?

De Tijd investeert wel in Congo. Wim van de Velden is net terug van uit land van de Congostroom waar hij stof verzamelde voor enige voorbeschouwingen. Of hij opnieuw gaat tijdens de verkiezingen was nog niet beslist maar men sluit het niet uit. De op haar 'core-business' teruggeplooide zakenkrant heeft begrepen dat de Vlaamse zakenwereld wil weten welke richting het uit gaat in ons voormalige wingewest, nu de kans op stabiliteit nieuwe economische perspectieven opent.

Gelukkig hebben we ook nog de VRT. Zoals steeds sleurt Peter Verlinden er weer wat reportageruimte door bij zijn hoofdredactie. En de radionieuwsdienst stuurt zelfs twee oudgedienden naar de regio: Guy Poppe en Katrien Vanderschoot. Alsof ze de schaarste bij de schrijvende collega's willen opvangen.

En, oh ja, VTM: die weten het nog niet zeker.

Rasmussen loog in Cartoonrellen debat

Er komt vandaag een boek uit in Denemarken dat de rechtse premier Fogh Rasmussen beschuldigd van mediamanipulatie ten tijde van de cartoonrellen. Dat meldde de Morgen gisteren.

Dit werpt weer een beter licht op de zaak. Volgens de auteurs loog Rasmussen over de zg. eisen van diplomaten van moslimlanden: deze zouden helemaal geen gerechtelijke stappen geëist hebben tegen de krant die de cartoons publiceerde. Ook de rol van de verketterde imams is heel anders dan door de opgehitste media werd ingeschat, ze probeerden integendeel om de crises in te perken, aldus bronnen uit nota bene de Deense geheime politie. Volgens de auteurs ligt het probleem bij "de brede acceptatie van een propagandistisch en islamofobisch debat. Kranten plaatsen lange, hatelijke opiniestukken."

Die "brede acceptatie van een islamofobisch debat" is allerminst een uitsluitend Deens fenomeen, al kan het geval Rasmussen wel tellen als waarschuwing voor een rechtse dominantie van het politieke veld. Waarom wordt er op het moment zelf nooit eens wat meer nagedacht vooraleer de haat weer eens de straat doet onderlopen? Laat ons allemaal onze straten hernoemen tot 'Zonder Haat straat.'

Journalisten objectief? Of aan de kant van de rechtvaardigheid.

Weblog Anja Meulenbelt ? Nederlands Sociaal Forum (2): "Journalisten gaan er prat op dat ze objectief zijn, zegt Fisk. Dat betekent bijvoorbeeld dat ze er zorgvuldig voor zorgen dat beide partijen evenveel tijd krijgen in de uitzendingen. Waarom? Waarom staan we niet gewoon aan de kant die het slachtoffer is? Zouden we het tijdens de Tweede Wereldoorlog juist hebben gevonden dat de SS 'equal time' kreeg als de overlevende joden? Moet ik, als ik een aanslag versla op joodse burgers 'equal time' geven aan de daders? Als er ergens een aanval is geweest, geef ik dan 'equal time' aan de terroristen?"
Dit zei Robert Fisk (wie anders) onlangs op het Nederlands sociaal forum. Ik herinner me een discussie in dezelfde lijn met Rudy Vranx tijdens mijn avondcursus. Inderdaad die gedoodverfde 'objectiviteit,' ik wordt er moedeloos van, want het is zo'n dooddoener die de samenleving niet vooruit helpt. Het komt natuurlijk ten goede aan de liberale mainstream waarin de media niet mogen afwijken van het heilige en commercieel veilige Midden. Dat dat Midden de ruggegraat is van een oneindig lange slang, te weten een complex aan heersende politieke krachten die hun eigen agenda volgen, dat kom je via de gewone media nauwelijks te weten. En met het voetvolk aan onderbetaalde en overwerkte jonge reporters is het voor de uitgevers makkelijk om te status-quo te behouden: schrijf gewoon de persberichten over van de politieke hoofdrolspelers, bel een paar protagonisten van verschillende strekkingen, plaats het geheel vooral niet in een breder kader (dat zou overigens te veel werk zijn om de deadline te halen).
Terug naar dat Midden. Zou het voor het overzicht en voor het inzicht bij de nieuwsconsument niet beter zijn als journalisten zich aan de rand van de slang zouden bevinden? Dan zouden lezers en kijkers ook eens zicht krijgen op wie er allemaal onder de slang wordt verpletterd. Of dan zou de richting die de slang aanhoudt duidelijker worden. En bovenal, dan zou de democratische controle op het beleid efficiënter verlopen. Want hier blijft de media in gebreke. Hier neemt ze haar rol onvoldoende op. Kleine, marginale initiatieven en gespecialiseerde pers daargelaten maar dat is allemaal te weinig.
En vooraleer beschuldigd te worden van grote, archaïsch-linkse complot theorieën, daar gaat het dus niet over. Het gaat om een brede stroming die in het algemeen aangestuurd wordt door allerlei belangengroepen. En zoals dat altijd geweest is, de belangen met het meeste economische macht weegt door op het beleid. Het is niet anders dan de beroemde uitspraak dat de wet er vooral is voor de bescherming van de arme en de rechteloze. De rijken hebben de wet niet nodig, zij zullen zichzelf wel beschermen. In die zin is de journalist die de kant van de slachtoffers belicht de logica zelve: hij of zij speelt dan de corrigerende rol. Of nog: om het 'Midden' bij te sturen moet je de stem van de periferie laten horen.

Anorexia Statensis

Wereldwijd worden mensen onwettig opgepakt, ontvoerd, getransporteerd, gevangen gezet of uitgeleverd aan landen waar ze gefolterd of mishandeld worden. Een recent Amnesty rapport onthulde dat de CIA deze praktijken maskeert door veelvuldig gebruik te maken van private luchtvaartmaatschappijen en dekmantelbedrijven. Ondernemingen kunnen tegenwoordig alles leveren: van wapens over militaire training en bijstand tot het nodige kanonnenvlees.

De Verenigde Staten steekt alles wat het daglicht niet mag zien in privé-bedrijven. Ze ontvet zichzelf en de ranzige stukjes stopt ze discreet de geprivatiseerde wolven toe. Haar bewindvoerders willen de staat zogenaamd leniger maken. Problematisch is dat bij privé-operaties de nood aan verantwoording naar de achtergrond verdwijnt. Privatiseren wil ook zeggen: uit de publieke sfeer halen, parlementaire controle vermijden. Anorexia Statensis ligt op de loer, en dat levert situaties op waarbij individuen tussen de mazen van het recht doorvallen en in een vacuüm terecht komen waar ze geen enkele bescherming meer genieten.

Anorexia Statensis

Wereldwijd worden mensen onwettig opgepakt, ontvoerd, getransporteerd, gevangen gezet of uitgeleverd aan landen waar ze gefolterd of mishandeld worden. Een recent Amnesty rapport onthulde dat de CIA deze praktijken maskeert door veelvuldig gebruik te maken van private luchtvaartmaatschappijen en dekmantelbedrijven. Ondernemingen kunnen tegenwoordig alles leveren: van wapens over militaire training en bijstand tot het nodige kanonnenvlees.

De Verenigde Staten steekt alles wat het daglicht niet mag zien in privé-bedrijven. Ze ontvet zichzelf en de ranzige stukjes stopt ze discreet de geprivatiseerde wolven toe. Haar bewindvoerders willen de staat zogenaamd leniger maken. Problematisch is dat bij privé-operaties de nood aan verantwoording naar de achtergrond verdwijnt. Privatiseren wil ook zeggen: uit de publieke sfeer halen, parlementaire controle vermijden. Anorexia Statensis ligt op de loer, en dat levert situaties op waarbij individuen tussen de mazen van het recht doorvallen en in een vacuüm terecht komen waar ze geen enkele bescherming meer genieten.

Een bijeffect is dat de bedrijven waar de bewindslieden preferentiële relaties mee hebben bevoordeeld worden wanneer ze de doorgaans vette opdrachten in de wacht slepen. Ze hebben er tenslotte hard genoeg voor gelobbyd... Het corrumperende karakter van al dit soort contracten is dan weer nefast voor het geloof in de politiek. En daarmee in het scheppen van een internationaal rechtskader dat mensenrechtenschendingen aanklaagt én de macht heeft om de schenders te veroordelen.

Ze willen ons een beeld opdringen van een staat die door het uitbesteden van militaire operaties sneller en efficiënter kan reageren op crisissen. Wel, ik geloof er niet in. Elk mens met een beetje gezond verstand voelt aan wat een linke soep dat is. Wat we nodig hebben is méér internationale samenwerking van sterke staten. Er is geen andere weg. Als we tenminste de publieke ruimte willen beschermen en de democratische controle willen behouden over zulke thema’s als conflictbeheersing en terrorismebestrijding.

(Column verscheen in ledenblad van Amnesty Vlaanderen - zie voor meer artikels en columns over mensenrechten: http://amnestynieuws.blogspot.com)

Ter Zake op batibouw

Donderdagavond 2 maart kondigde Phara De Aguirre een reportage aan over jonge koppels die kasten van huizen neerzetten. Helaas, na het bekijken van de royale omstandigheden die deze jonge mensen, "geen grootverdieners," aldus Phara, zich schijnbaar moeiteloos kunnen veroorloven, kunnen andere jonge koppels zich alleen maar gesterkt voelen om hetzelfde te doen.
Want wat komen we echt te weten? We krijgen het verhaal van een bankbediende en een onderhoudsmechanicien en alle nieuwe snufjes die ze in hun kraaknette, sleutel-op-de-deur villa hebben laten installeren. Met twee auto's voor de deur. Met welke lening ze die levensstijl financieren komen we niet te weten. De hele straat is gebouwd op een terrein dat vroeger landbouwgrond was. Volgens de commentator ging de boer op pensioen en stonden er in geen tijd een hele reeks villa's in aanbouw... Hola, wacht even. En wat met de conversie van landbouwgrond naar villagrond? Kan dat zo maar? Hoe is dat gebeurd? Niemand die ze zich vragen bij stelt. Zijn dit de jaren '80 misschien? Zijn dit nog steeds de jaren waarin ongebreideld werd gebouwd en onze openbare ruimte zonder omzien werd opgesoepeerd en geprivatiseerd ten koste van het beperkte areaal aan groen en open ruimte?

Beste redactie van Ter Zake, dit is 2006. Kyoto is pas in werking getreden. Het zijn postmoderne tijden. Mensen beginnen stilaan in te zien dat we spaarzamer moeten omspringen met schaarse energie en ruimte en dat we onze kinderen niet noodzakelijk gelukkiger maken door ze heel hun leven in materiële luxe onder te dompelen. En tenslotte, als kijker van Ter Zake voel je je enigszins bij de neus genomen als je bij het begin van het programma een vraag voorgeschoteld krijgt waarvan je denkt "ja, dat zou ik ook wel eens willen weten" om dan vast te stellen dat er helemaal geen antwoord volgt. Heel teleurstellend.

Centrum-De Witte toch naar rechtbank in zaak kantelpoortenbedrijf

Politiek.net - Centrum-De Witte toch naar rechtbank inzaak kantelpoortenbedrijf

Wat voor een ridicuul persbericht is dit nu weer?
Het bedrijf Ferryn heeft de wet op het racisme overtreden. Het kreeg bovendien acht maanden de kans om op een constructieve manier zijn beleid bij te stellen en mee stappen vooruit te zetten in het wegwerken van de bestaande discriminatie op de arbeidsmarkt. Elke bedrijfsleider met gezond verstand zou die kans met open armen moeten aannemen. Bovendien kreeg het bedrijf assistentie van Unizo, een belangenorganisatie die je moeilijk ervan kunt verdenken vrienden te zijn van het Centrum voor Gelijke Kansen.
Ferryn heeft kansen genoeg gehad. Wie niet wil luisteren moet op de blaren zitten. En als er nooit een voorbeeld wordt gesteld gebeurt er niets.
Wanneer zullen Van Hecke en co eens ophouden met het toepassen van onze wetgeving in twijfel te trekken? Alleen extreem rechtse organisaties uit de partijpolitieke sfeer zoals het Vlaams Blok (of Vlaams Belang, dat is hetzelfde) kunnen zich blijkbaar veroorloven om ongestraft de wetten van dit land met voeten te treden. Het VB verandert van naam en doet daarna gewoon verder met haar racistische haatzaaierij. Dat is pas onbegrijpelijk.

Waarom liggen die cartoons zo gevoelig bij moslims?

Waarom liggen die cartoons zo gevoelig bij moslims? indymedia.be
"De Islam motiveert de mens om zichzelf in vraag te stellen, zichzelf te beheersen, zich naar de kennis te begeven en elkaar te leren kennen," zo schrijft Victoria Vandersteen. Dat is mooi, en wie kan niet akkoord zijn met deze minzame en intellectueel stimulerende levenshouding? Ik dank de schrijfster ook voor deze verklarende nota bij heel de hetze.

Maar waar zit'm dan de relatie met de talloze verboden in godsdiensten zoals de Islam (en evengoed het Christendom)? Zoals mevr. Vandersteen verder schrijft: "Niet enkel de afbeeldingen van de profeet zijn verboden in de Islam, maar eveneens alle soorten bespottingen, eveneens jegens anderen." Enerzijds, als je bedenkt dat religieuze verboden ooit genoteerd zijn omdat ze een sociaal corrigerende functie vervullen en het groepsdier dat mens heet wat lijnen geeft waarmee de harmonie in de groep kan behouden blijven, lijkt dit een progressievere aanvulling op de tien geboden uit het Oud Testament. Anderzijds blijf ik zitten met het onbestemde gevoel dat een religie moet kunnen evolueren en dat de volgers van die religie de vrijheid moeten hebben om als groep te werken aan de invulling van hun 'hemel op aarde.' Hoe gebeurd dat doorgaans? (1) Doordat een aantal vrije denkende mensen die lid zijn van de geloofsgemeenschap amendementen de wereld insturen, het publiek debat stimuleren en dat nieuwe consensussen groeien over hoe religie en samenleving samen kunnen groeien. En (2) doordat diverse strekkingen die hun invulling van het geloof anders zien naast elkaar kunnen bestaan en elk een positieve rol kunnen spelen. Tenslotte, (3) doordat er een seculiere overheid of instantie bestaat die ervoor zorgt dat er geen inbreuken worden gepleegd of gestimuleerd op een basisset aan door de samenleving overeengekomen wetten.
Let wel, dit is geen pleidooi voor het puur Westerse concept van scheiding tussen kerk en staat dat godsdienst als een puur individuele keuze bestempeld. Tijdens de gouden tijd van de Islamitische globalisering (ruwweg van de 10e tot de 14e eeuw) kon je vrij reizen tussen Cordoba, via Bagdad naar Samarkand, floreerden handel en de kunsten en was er relatieve vrijheid van meningsuiting. Religieuze filosofen dachten vrij na over de dingen, Kaliefen hielden een oogje in het zeil maar hielden zich meestal buiten de discussies.
Anders dan nu dus, waar dictatoriale willekeur een groot stuk van dat voormalige gebied beheerst en de onvrije massa's hun frustraties aan de straatstenen niet kwijt kunnen, tenzij het de heersers goed uitkomt en ze op die manier het latente geweld kunnen kanaliseren naar een buitenlandse vijand.
Neen, ik blijf ervan overtuigd dat een gelovige die vrij zijn geloof kan beleven maar daarnaast weet dat hij kan deelnemen aan een maatschappelijk debat dat vrij is in een samenleving die constructieve dialoog toe laat, eens hartelijk zou kunnen lachten om zo'n cartoon van tenslotte een buitenlandse ongelovige. Dat zou in ieder geval de beroemde Islamitische filosoof uit het historische Cordoba Averroës doen. Dat een sowieso moegetergde maar oorspronkelijk trotse Islamitische bevolking nu nog eens met het vingertje wordt gewezen door het 'arrogante westen' helpt natuurlijk niet. Wie houdt immers al die regimes al jaar en dag in het zadel?

Het recht om te beledigen

Ayaan Hirsi Ali staat niet bekend als een zacht gekookt eitje. Ik ben geen fan van haar vaak ongenuanceerde uitspraken maar voor de visie die ze op 9 februari in Berlijn verdedigde (zie De Morgen van vandaag) ging ik toch even recht zitten. Een heel pertinente en goed opgebouwde reactie tegenover de commotie die zo duidelijk opgeklopt wordt door een aantal krachten die er belang bij hebben.

De Deense cartoonist was geen moslim en hoeft zich dan ook niet te houden aan het zg. verbod op afbeelding van de profeet. Denemarken is geen Islamitisch land en er bestaat een scheiding van de vier machten (met media als 4e). De krant die de cartoons publiceerden kunnen dat doen zolang het niet tegen de wetten van het land ingaan. En dan nog valt het aan een rechtbank te beoordelen of dat laatste het geval is. Het feit dat die, overigens slechte, cartoons een tweede leven kregen in heel Europa is te danken aan die commotie. Anders had niemand er verder aandacht aan besteed.Ook de reactie van Fouad Gandoul legt de vinger op de wonde: het overgrote deel van de Islamitische bevolking is vredelievend en wil niets liever dan dagelijks zijn religie beleven in harmonie met zijn seculiere beslommeringen. De lokroep van de fundamentalisten is altijd marginaal geweest. Tenzij het van boven uit gestuurd wordt. Helaas worden deze samenlevingen nog altijd bestierd door autocratische, corrupte régimes die dit soort gelegenheden te baat nemen om hun bevolking even een uitlaatklep te geven. Net zoals Palestina al 40 jaar het gedroomde afleidingsmanoeuvre is om de eigen bevolking zoet te houden. Maar écht iets doen voor Palestina? Ho maar. Echt democratiseren in eigen land? Idem dito. Neen, eerder de fundamentalistische groepen sponseren en opblazen tot ze als een uit de hand gelopen kanker de hele samenleving infecteren.

En daar ligt ook een verpletterende verantwoordelijkheid van het westen. Europa en de VS houdt die régimes in het zadel zolang haar belangen daarmee gediend worden. Deze cartoonrellen zijn geen religieus conflict, ze zijn alleen het volgende stadium in een vicieuze spiraal die nooit de goede kant uit zal gaan zolang rechtvaardigheid voor de Islamitische volksmassa's ook geen politieke en maatschappelijke vertaling krijgt.

De nieuwe reporter

De nieuwe reporter
Een Nederlands groepsblog dat de evolutie van de nieuwe media volgt, in Nederland maar ook in België relevant want het gaat bijna per definitie om een internationaal fenomeen waarin schaalvergroting de efecten van de teruglopende verkoopcijfers bij de traditionele media wat moet tegengaan.

Raak me aan als ik dood ben: Interview Barbara Acuna

Laatst veroordeelde minderjarige in de VS ontsnapt nipt aan terechtstelling

Barbara Acuna is een gewone Amerikaanse vrouw met een gewoon gezin. Ze woont in een gewone buitenwijk in een Texaanse stad. Ze staat erop dat we haar leven niet als iets buitengewoon omschrijven. Alleen overkwam haar wel iets heel dramatisch. Haar zoon werd ter dood veroordeeld. Hij was 17. Robert Acuna was de laatste minderjarige in de VS op ‘death row.’

Toen Robert Acuna werd beschuldigd van een dubbele moord, maakte de openbare aanklager in een tv-interview meteen duidelijk dat ze voor de doodstraf zouden pleiten, hoewel de officiële papieren daartoe pas vier maanden later werden ondertekend. Dit is courant in Texas en vóór het Amerikaanse Hooggerechtshof de doodstraf voor minderjarigen ongrondwettelijk verklaarde, overkwam het ook 17-jarigen. Het zien van dat interview maakte bij Barbara Acuna het besef wakker dat iets niet klopte in deze rechtszaak.

Vond je dat het proces eerlijk verliep?

“Ik was naar twee advocaten gestapt (de procedure voor de doodstraf is veel zwaarder en vereist twee advocaten voor de verdediging, nvdr), maar ze vertelden me koudweg dat ik hun niet kon betalen. Alleen al voor de advocaten moest ik 35.000 $ neertellen en dan moet je nog een team huren dat bestaat uit een detective, een psychiater en een ‘specialist in verzachtende omstandigheden’. De kost is astronomisch voor mensen met een gemiddeld loon. Maar dat was slechts het begin. Zodra de procureur beslist voor de doodstraf te pleiten, begint de ‘machine van de dood’ te draaien. Bij Robert werd de hele procedure op een drafje afgehandeld: men wist dat er een uitspraak van het Hooggerechtshof in de lucht hing die de doodstraf voor minderjarige daders zou afschaffen. Gemiddeld duurt een zaak twee jaar; Robert was echter acht maanden later al veroordeeld. Indien het proces pas begonnen was ná de uitspraak van het Hooggerechtshof over de doodstraf voor minderjarigen, dan was alles heel anders verlopen. De jury zou uit andere mensen bestaan hebben en één advocaat was voldoende geweest.”

De rol van de jury

Wat was de rol van de jury in het proces?

“Die was zeer belangrijk. Bij de keuze van de juryleden wordt gekeken naar een aantal criteria. Zo worden enkel mensen geselecteerd die vóór de doodstraf zijn. Universitaire studies hebben uitgewezen dat dergelijke jury’s de neiging hebben strenge straffen uit te spreken. In het geval van Robert wisten ze ook dat het om een minderjarige verdachte ging.”

Wanneer kreeg je hulp van buitenaf?

“Toen bleek dat de officier van justitie voor de doodstraf ging en er haast mee wou maken, ben ik als een gek beginnen bellen naar alle tegenstanders van de doodstraf. Amnesty zag onmiddellijk de ernst van de situatie in en zette een ‘urgent action’ op. Ze schreven brieven naar de procureur om hem aan te zetten te wachten met de procesgang tot na de uitspraak van het Hooggerechtshof. Een collectief van advocaten die tegen de doodstraf zijn nam de zaak ter harte. Ze stelden vragen aan de twee advocaten die ons waren toegewezen door de rechtbank. Maar deze laatsten deden niets met de aanbevelingen. De aangestelde specialisten deden evenmin veel. Ze lieten de zaak op hun beloop, waardoor de procureur zowat vrij spel had. De eerste keer dat iemand van ons gezin werd ondervraagd over Robert, was de rechtszaak al bezig. Niet veel later maakte Robert kennis met ‘death row.’

‘Total senses deprivation’

Hoe is het leven in de dodencel?

“Zes maanden zat Robert op death row, tot zijn straf werd omgezet in levenslang na de uitspraak van het Hooggerechtshof. Er is geen ‘vervroegde vrijlating’ zoals die in België bestaat. Gelukkig zijn z’n omstandigheden nu beter. Death row betekent 23 uur per dag opgesloten zitten in een kleine cel, met niets meer dan een klein radiootje als afleiding. Geen telefoongesprekken, je bent van iedereen gescheiden. Het uurtje per dag dat je buiten mag, krijg je handboeien aan en word je vergezeld door twee bewakers die je behandelen als hun eigendom. ‘Total senses deprivation’, dat is de enigszins klinische term voor dit onmenselijke régime. De gevangene mag aan geen enkele zintuiglijke prikkeling worden blootgesteld. Eenmaal per week mag je bezoek ontvangen. Je wordt dan naar een klein kamertje geleid dat door kogelvrij glas gescheiden wordt van de bezoekersruimte. Praten met je bezoek - maximum 2 mensen - doe je via een telefoontoestel. Voor je iets kan zeggen, moet je je op de rug geboeide handen door een kleine opening in de stalen deur steken, zodat de bewaker je handen kan losmaken. Er is geen enkele vorm van fysiek contact mogelijk. Dat gaat zo door, tot aan je geprogrammeerde dood.”

Wat zijn jouw argumenten tegen de doodstraf?“

Ten eerste is de doodstraf gewoon niet noodzakelijk. Mensen kunnen opgesloten worden of opgenomen in een instelling voor geestesgestoorden. We hoeven ze niet om te brengen. Rechtvaardigheid is geen wraak, doodstraf wel. De doodstraf is een onvoorstelbare geestelijke marteling, zowel voor de betrokkene en als voor zijn familie. Mensen zijn mensen, het zijn geen wegwerpvoorwerpen.”

Wat zeg je tegen voorstanders van de doodstraf?

“Ik probeer ze niet te overtuigen. Ik wil ieders mening respecteren. Ik probeer hen te wijzen op enkele feiten die ze misschien niet kennen, vertel hen wat ik weet. Argumenten als "Het is veel duurder om ze te laten leven" ontkracht ik: de hele procedure die leidt naar de doodstraf is vele malen duurder dan een levenslange gevangenisstraf. Ook andere argumenten haal ik aan: gekleurde mensen hebben statistisch gezien veel meer kans op de doodstraf.”

Iedereen verdient een tweede kans

In maart 2005 kwam dan de langverwachte uitspraak van het hooggerechtshof. Wat voelden jullie toen?

"We wisten dat het zou komen, maar niet op welke dag. Natuurlijk waren we zeer gelukkig. Robert was opgelucht maar tegelijk verdrietig dat de uitspraak niet vroeger was gekomen. Voor velen vóór hem was het te laat, mensen bij wie een redelijke twijfel bestond over hun schuld. Tijdens die zes maanden had hij verschillende mensen zien vertrekken. Ze schuifelden langs de gang voorbij, met hun boeien aan, het hoofd gebogen.”

Denk je dat organisaties zoals Amnesty een verschil kunnen maken?

"Robert zou nog steeds op zijn dood wachten als Amnesty er niet was geweest. Ze hebben jaren gelobbyt bij het verbond van Amerikaanse Advocaten om de stemming in het voordeel van de afschaffing van de doodstraf te keren. De internationale druk heeft ongetwijfeld geholpen om tenminste de doodstraf voor minderjarigen af te schaffen. Als iedereen echt samen aan hetzelfde zeil trekt en eist dat de overheid stopt met het doden van haar eigen burgers, dan kunnen we de doodstraf echt naar de geschiedenis verwijzen.”

Voor Amnesty verdient iedereen een tweede kans, maar zeker kinderen. Minderjarigen onderkennen nog niet altijd de gevolgen van hun daden. De kans dat ze hun leven verbeteren is veel groter dan bij een volwassene. Ze mogen dan ook niet op dezelfde manier bestraft worden. Het Kinderrechtenverdrag verbiedt overigens elke wrede en onmenselijke straf voor minderjarigen. De doodstraf tegen minderjarige daders was dit jaar het centrale thema van de Schrijf-ze-VRIJdag van Amnesty Vlaanderen.

Vermeersch tegenover Vekeman

Vermeersch tegenover Vekeman in de Zeno ("God is liefde, God is een schoft" - De Morgen van 17/12) dit weekend. Modernisme tegenover post-modernisme. De eerste zegt dat rationalisme niet het tegenstelde is van emotie en medeleven. Terwijl Vekeman hem voortdurend verwijt precies dat te zijn: een rationalist zonder medeleven.
Wat Vekeman vergeet is dat er ook verworvenheden zijn van het modernisme en die de moeite waard zijn om te koesteren. Spijtig misschien maar er is niet aan te ontkomen, Vermeersch toornt intellektueel boven Vekeman uit. Regelmatig tijdens het interview legt de academicus de vinger op de wonde. Wat bijvoorbeeld te denken van de discussie over het kleine zieke kind dat ondraaglijk lijdt en dat ten allen prijze in leven zou moeten gehouden worden. Althans volgens Vekeman. Verdacht typisch, de post-moderne en mediagenieke schrijver die de romantische notie van het lijden hoog in het vaandel voert. Alsof het lijden een voorwaarde is voor een zekere 'kwaliteit' in het leven. Het is niet omdat het lijden een onverbreekbaar deel uitmaakt van het leven dat je het moet gaan stimuleren. Ooit gehoord van Murphy, of van de 'condition humain,' mr. Vekeman? Lijden zal altijd wel een deel uitmaken van de menselijke psyche, op zijn minst totdat we het geheim van de onsterfelijkheid hebben blootgelegd. En vanaf dan zal de verveling ongetwijfeld een nieuwe bron van lijden worden. Het feit dat we er de laatste honderd jaar in geslaagd zijn de levensstandaard dusdanig te verhogen voor brede lagen van de bevolking, dat heet sociale vooruitgang. En dan nog blijven er uitdagingen genoeg. Want een verzorgingsmaatschappij betekent niet dat we voldoende zorg opbrengen voor onze medemens...
Naar het einde van het gesprek toe vraagt Vermeersch nog iets belangrijks van Vekeman: "gelieve consequent te zijn." Met andere woorden, als je het niet eens bent met wat sommige van de grondbeginselen van de katholieke kerk, kan je jezelf bezwaarlijk een katholiek noemen.
En tenslotte: Vekeman heeft volgens mij een punt als hij zegt dat religieuze gevoelens bestaan en een plaats hebben naast de rede. Maar helaas toont hij zich een pover verdediger van die stelling.

Reactie op polemiek tussen Ramsey Nasr en Walter Pauli

(Reactie op polemiek tussen Ramsey Nasr en Walter Pauli - de eerste is Antwerps stadsdichter, de laatste columnist bij De Morgen)
Helaas kreeg ik de krant waarin de hele non-discussie zijn beslag vond wat laat onder ogen, ik had wát graag 'Pauli's pen' (wat een pedante rubriek overigens) op de korrel genomen. Ondertussen heeft Inge Vermeiren dat al voortreffelijk gedaan op 'antwerpenblogt' en daar valt nog weinig aan toe te voegen behalve wat extra kanttekeningen: ten eerste gaat het natuurlijk niet echt om een non-discussie maar maakt Walter Pauli dat ervan door inderdaad de man in plaats van de bal te spelen. Want waarom gaat hij in hemelsnaam op een dergelijke manier tekeer: "onverdraagzame allochtoon, progressief provincialisme, besneden eikels" - Pardon? Waarom, inderdaad? Omdat deze omhooggevallen sportjournalist betaald wordt om polemiserende stukjes te brengen, discussies te ontketenen en aandacht naar de krant toe te trekken. Het spreekt voor zich dat dat het beste werkt als je mensen erdoor sleurt, terecht of niet. Want inhoudelijke discussies, dat wordt snel saai en daar knappen lezers op af. Uiteindelijk krijg je dan een krant die aaneenhangt van 'harde' nieuwsfeiten, reacties van woordvoerders allerhande en een aantal losse opinies. De eerste twee elementen, dat is werk voor het voetvolk, de hardwerkende gewone journalisten die tegen onmogelijke deadlines aan moeten werken, die geen tijd hebben om te lezen en vooral op zoek gaan naar relevante stemmen rond het voorliggende onderwerp. Nadeel van die werkwijze is dat hun stukken niet gebaseerd zijn op dokumenten maar op verklaringen van personen of berichten van persbureaus. Beiden zijn erg ontvankelijk voor 'spin' oftewel manipulatie door communicatiespecialisten die hun eigen agenda nastreven en niet noodzakelijk het algemeen belang. Anderzijds zijn er de opiniemakers zoals dat heet, 'journalisten van een hogere orde,' die vooral omwille van hun scherpe pen en hun bereidheid keet te schoppen in de schijnwerpers worden gezet. Daar zijn enkele kwalijke kanten aan: soms gaan deze opiniemakers deel uit maken van het management van de krant en gaan beleid en redactie nog wat meer aan hetzelfde zeel trekken. Anderzijds krijgen hun commentaarstukjes meer gewicht dan ze verdienen. Dat hun ego groeit met elke discussie die ze op gang weten te trekken is een onschuldiger bijverschijnsel.
De Morgen heeft geen rubriek lezersreacties op dit ogenblik. Ze zouden die beter invoeren. Dan zouden het aantal reacties op Pauli's navelstaarderij hen ongetijfeld duidelijk maken dat lezers aanstoot kunnen nemen aan een journalist die steeds het laatste woord moet hebben.

Tenslotte: Ramsey Nasr vind ik het beste dat de Stad Antwerpen is overkomen als stadsdichter, vooral sinds ik deze "nieuwe allochtoon" (dixit hemzelf) op de regionale zender ATV de betekenis van Rubens voor de stad heb zien uitleggen.

De Morgen maakt 'brandstichting' van onschuldig ongeluk

[Reactie op foto met onderschrift in De Morgen van 9 november]
Beste redactie,

Op blz. 9 in de krant van vandaag hebben jullie een stuk gepleegd "JONGSTE BELGISCHE BRANDSTICHTER VAN AFGELOPEN DAGEN IS AMPER VEERTIEN JAAR."
Tot onze verbazing zie wij bovenaan dat stuk een foto van een uitgebrande auto op de Plantin Moretuslei. In het onderschrift wordt duidelijk gesuggereerd dat die met opzet in brand zou gestoken zijn. Het artikel gaat dan ook over de brandstichtingen, die het Belgische staartje zouden zijn van de rellen in Frankrijk.

Nu moet u weten dat mijn vrouw en ik, op het moment van de brand dinsdagavond jl., op die plek voorbijfietsten. Het ging helemaal niet om een brandstichting, de auto stond in het midden van de rijbaan en de Nederlandse eigenaar stond er bedremmeld naast: zijn motor was oververhit geraakt. Om zeker te zijn heb ik vanochtend met de persdienst van de politie gebeld: daar werd bevestigd dat het om een ongeluk ging. Dat is ook zo aan de pers meegedeeld en ook het parket heeft dat met zoveel woorden gezegd.

Van een kwaliteitskrant verwacht ik juiste informatie en geen sensationalisme. Als ik dat wil dan zal ik Het Laatste Nieuws wel kopen. Het is al erg genoeg dat sommige jongeren zich hier ook laten meeslepen - de media heeft een belangrijke verantwoordelijkheid om de zaken niet verder op te kloppen. Bovendien heeft een gemeente zoals Borgerhout die slechte publiciteit niet nodig.

Ik ga er vanuit dat het om een vergissing draait en hoop dat u de fout rechtzet.

Oorlog wordt hot

De nieuwssite hotzone.yahoo stuurt oorlogsverslaggever Kevin Sites de wereld in. Op een jaar tijd moet hij zowat alle conflictgebieden afreizen en verslag uitbrengen van op het terrein. Hij zal werk hebben. Het aantal conflicten is fors toegenomen de laatste jaren: 14 internationale conflicten, 17 burgeroorlogen, 28 zware interne conflicten, 13 grensconflicten. Dat zijn samen 72 broeihaarden van constant geweld. Het gemiddelde tijdens de koude oorlog was 35.

Wat doet de wereld eraan? Tenzij er belangrijke geostrategische of economische belangen in het geding zijn hanteren de grootmachten een pure verrotingsstrategie. En vaak is die perverse houding, eigenlijk een politieke obsceniteit van formaat, nog lucratief ook. Je krijgt het effect dat conflicten zelfbedruipend worden. Heel eigen dynamieken ontstaan, waarin terreur, uitbuiting en slavenarbeid een essentiële rol spelen. Winsten van gestolen grondstoffen maken deze gebieden tot zwarte gaten voor de internationale wapenindustrie. Het overaanbod aan wapens in de armoedige straten van sommige kapotgeschoten Afrikaanse steden is legendarisch.

Dat mensenrechten hier onder druk staan is een understatement. Slachtoffers kunnen er niet op terugvallen, daders blijven ongestraft, het recht van de sterkste regeert. De conventie van Geneve en het internationale oorlogsrecht worden steeds driester met voeten getreden. Elke vorm van staatscontrole is dan ook verdampt. In normale omstandigheden heeft geweld een zekere rechtvaardiging nodig. Chronische oorlogsgebieden functioneren letterlijk op geweld. Uit die spiraal geraken kan alleen door inmenging van buitenaf.

Kevin Sites laat systematisch en direct oorlogslachtoffers aan het woord, een jaar lang. En dat ie gelezen wordt bewijzen de vele reacties. Maar elke week laat hij slachtoffers achter zich, op naar het volgende rampgebied. En a rato van 1 conflict per week komt hij er überhaupt niet. Wat we nodig hebben zijn niet één maar 72 oorlogsjournalisten die de conflicten uit de vergetelheid halen, beklijvende beelden op de netvliezen van politici branden, perverse machtsrelaties blootleggen. Onafhankelijke verslaggevers die de stem van de slachtoffers tot in de Westerse hoofdsteden kunnen doen weerklinken.

Oorlog wordt hot

De nieuwssite hotzone.yahoo stuurt oorlogsverslaggever Kevin Sites de wereld in. Op een jaar tijd moet hij zowat alle conflictgebieden afreizen en verslag uitbrengen van op het terrein. Hij zal werk hebben. Het aantal conflicten is fors toegenomen de laatste jaren: 14 internationale conflicten, 17 burgeroorlogen, 28 zware interne conflicten, 13 grensconflicten. Dat zijn samen 72 broeihaarden van constant geweld. Het gemiddelde tijdens de koude oorlog was 35.

Wat doet de wereld eraan? Tenzij er belangrijke geostrategische of economische belangen in het geding zijn hanteren de grootmachten een pure verrotingsstrategie. En vaak is die perverse houding, eigenlijk een politieke obsceniteit van formaat, nog lucratief ook. Je krijgt het effect dat conflicten zelfbedruipend worden. Heel eigen dynamieken ontstaan, waarin terreur, uitbuiting en slavenarbeid een essentiële rol spelen. Winsten van gestolen grondstoffen maken deze gebieden tot zwarte gaten voor de internationale wapenindustrie. Het overaanbod aan wapens in de armoedige straten van sommige kapotgeschoten Afrikaanse steden is legendarisch.

Dat mensenrechten hier onder druk staan is een understatement. Slachtoffers kunnen er niet op terugvallen, daders blijven ongestraft, het recht van de sterkste regeert. De conventie van Geneve en het internationale oorlogsrecht worden steeds driester met voeten getreden. Elke vorm van staatscontrole is dan ook verdampt. In normale omstandigheden heeft geweld een zekere rechtvaardiging nodig. Chronische oorlogsgebieden functioneren letterlijk op geweld. Uit die spiraal geraken kan alleen door inmenging van buitenaf.

Kevin Sites laat systematisch en direct oorlogslachtoffers aan het woord, een jaar lang. En dat ie gelezen wordt bewijzen de vele reacties. Maar elke week laat hij slachtoffers achter zich, op naar het volgende rampgebied. En a rato van 1 conflict per week komt hij er überhaupt niet. Wat we nodig hebben zijn niet één maar 72 oorlogsjournalisten die de conflicten uit de vergetelheid halen, beklijvende beelden op de netvliezen van politici branden, perverse machtsrelaties blootleggen. Onafhankelijke verslaggevers die de stem van de slachtoffers tot in de Westerse hoofdsteden kunnen doen weerklinken.

(Column verscheen in ledenblad van Amnesty Vlaanderen - zie voor meer artikels en columns over mensenrechten: http://amnestynieuws.blogspot.com)

Phara De Aguirre vind dat "Rusland niet kan leven met een handicap"

[Reactie op reportage in Ter Zake van 6 augustus]
Vanavond waren mijn vrouw en ik nogal uit het veld geslagen door een uitspraak van Phara de Aguirre op Ter Zake. Ze deed die na de reportage van France2 over Russische gehandicapte kinderen in zg. opvangtehuizen die in de praktijk vergeetputten bleken. Volgens Phara "kan Rusland niet leven met een handicap." Dat vinden we een behoorlijk krasse frase, heel tendentieus en voor de moedwillige verstaander zelfs racistisch.
Met de uitspraak laat ze bij kijkers de indruk na dat Russen hun gehandicapte medemens gewoon niet wensen op te nemen in hun samenleving en ze liever verbannen naar de vergeetput ('dat heb je met die Oostblokkers...'). Terwijl het een probleem er één is van het vermolmde systeem dat alles ondergeschikt maakte aan een ideologische zoektocht naar de perfecte mens. Denk maar aan de Russische atletiekwondertjes die tientallen jaren met gouden medaïlles naar huis terugkeerden. De huidige machthebbers in Moskou zijn niet van die aard dat ze veel moeite doen om de oude kwalen van het Sovjetrijk snel naar de geschiedenis te verwijzen. Overigens werd bij het begin van de reportage duidelijk gemaakt dat jonge ouders van gehandicapte babietjes met meer dan zachte dwang werden aangemaand om hun 'onopvoedbare kinderen' af te geven aan dergelijke door de staat georganiseerde tehuizen.
Het effect bij de kijker mag dan wellicht onbedoeld zijn, het zou een basisreflex moeten zijn van de ankervrouw van Ter Zake om dergelijke inschattingen op voorhand te maken bij het opstellen van haar bindteksten.

Informele eigendom als potentiële motor voor ontwikkelingslanden?

A World Connected - Titled Real Estate:
Een interessant artikel op de liberale denktankwebsite "a World Connected," beweert dat gewone mensen in de ontwikkelingslanden over een enorme hoeveelheid rijkdom beschikken. Het artikel haalt zijn mosterd bij de Peruaanse vrije-markt economist Hernando de Soto. Volgens deze vorser is het probleem eenvoudig dat deze 'informele' rijkdom niet erkend en beschermd wordt door de lokale politieke autoriteiten.
"Wat de ontwikkelingslanden moeten doen," zegt de Soto, "dat is manieren bedenken om het legale en informele systeem van eigendom samen doen vloeien, zodat de hervormde wettelijke orde de twee kan integreren. Alleen dan," zegt hij, "zal de enorme private informele rijkdom en ondernemingswil in deze delen van de wereld in staat zijn om de creatieve en dynamische kracht aan de dag te leggen die nodig is om moderne economiën op te zetten. Economiën die in staat zijn een levensstandaard te zoals wij die kennen of zelfs meer te creëren voor de bevolking."

Allemaal goed en wel, al trapt de Soto een aantal open deuren in. Dat het binnen halen van de informele sector in de niet noodzakelijk beter georganiseerde maar vooral beter beschermde formele economie een goede zaak zou zijn is evident. Arme mensen in het zuiden (of groepen van mensen) die nu een lapje grond bewerken hoog in de bergen of aan de rand van de stad zouden met wettige eigendomstitels heel wat meer zekerheid hebben. Zekerheid dat hun stukje grond niet kan afgepakt worden door grootgrondbezitters of multinationale mijnondernemingen of dies meer. Ze zouden met die eigendomstitels als onderpand leningen kunnen aangaan om meer grond te kopen of om te investeren in een traktor enz.
Ook de miljoenen informele handelsondernemingkjes zouden met een wettige regeling zichzelf kunnen verzekeren tegen risiko's, ze zouden toegang krijgen tot krediet enz. De kwestie is alleen: wat is de finaliteit van een staat die van bij zijn ontstaan georganiseerd is om als wingewest en grondstoffenleverancier te functioneren. De finaliteit van een land, en laat ons maar Peru nemen als voorbeeld, waar de elite de bestaande orde bewust in stand houdt tot haar eigen voordeel. En waar uiteindelijk de arme bevolking hoogstens de belangen van die elite mag dienen door goedkope arbeid te leveren. Met andere woorden: het is niet in het belang van het westen noch de lokale elite om die landen te ontwikkelen. Stel je voor dat er een eigen industrie ontstaat en dat afgewerkte producten van een hoge kwaliteit ter plaatse geproduceert worden: het grootste comparatieve voordeel van de economiën in het westen zou verdwijnen als sneeuw voor de zon. Denk aan China. Gedaan met de spotgoedkope grondstoffen: ze worden lokaal verwerkt. Met hun goedkope arbeid zouden ze de wereldmarkt kunnen overspoelen met goedkope producten.
Neen: dan maar liever de status quo behouden: zwakke lokale economiën met een elite die liefst stevig in het zadel zit, een grote massa armen die beschikbaar zijn en blijven voor goedkope arbeid.

En als je het extra cynisch wil maken: het occassionele gewapende conflict is goed voor de wapenindustrie, zolang de grondstoffentoevoer niet bedreigt wordt. Bovendien kan je daarmee de inheemse bevolking koest houden, de onderlaag van de bevolking die zelfs niet goed is voor de arbeidsmarkt en die alleen maar in de weg loopt in fragiele gebieden met veel natuurlijke rijkdom die ze niet gebruiken.

En dan steeds weer het argument van de Oost-Aziatische tijgers waar het kapitalisme wel haar wonderlijke werking heeft gehad omdat die landen enthousiast hun markten zouden hebben opengegooid. Maar Maleisië, Zuid-Korea en China danken hun succes nu net aan een sterke beschermingspolitiek van hun overheden.

Theoretici zoals Hernando de Soto en Richard M. Ebeling, de schrijver van het artikel zouden beter eens de politieke relevantie van hun ideeën toetsen aan de realiteit van de internationale economische verhoudingen. Ze zouden van een kale kermis thuiskomen.

K.S.

Live 8: Corporate Media Bonanza

Live 8: Corporate Media Bonanza

Een verontrustende maar allerminst verbazende kijk op het al te vrijblijvende 'engagement' van popsterren in internationale armoede campagnes. En ook: popsterren zijn al te vaak de speelbal van de entertainmentindustrie (of zijn er zelf een actor in, wat anders te denken van de ondernemer Bob Geldof die met zijn bedrijven miljoenen verdient in de reclamesector).
Wat is dan de les voor campagneorganisaties die maar al te graag de bekende gezichten voor hun kar wil spannen? Enkel als je de teugels zelf stevig in handen kunt houden... Als je als organisatie volledig de communicatiestroming naar buiten beheerst.
Naast de verwevenheid met de industrie, die vanzelfsprekend hun eigen agenda hebben, is het gevaar op recuperatie door gehaaide politici en hun spindocters nog veel groter. Dat hebben we gezien met Tony Blair die zijn gehavende imago met één klap wist om te gooien dankzij Geldof en co. De eerder positieve verklaringen na de G8 top van Bono stonden in schril contrast met evaluaties van de ngo's. Popsterren moeten niet in eigen naam politieke evaluaties maken, dat is hun rol niet. En het zou hen sieren als ze ter zake enige bescheidenheid aan de dag leggen. Anders kunnen ze contraproductief werken, hoe zeer ze de goede zaak ook genegen zijn.

Onze verdomde plicht: slotconclusie G8 tegentop

Zondag 3 juli. Na de massale betoging van zaterdag is het relatief rustig in Edinburgh. Maar op vijf plaatsen in de stad zoemt het van activiteit. Medewerkers lopen haastig rond in rode t-shirts waarop het ondertussen gekende G8 logo, met de G die zich als een tang aan de aarde heeft vergrepen. Het is bijna 10 uur en sprekers komen haastig toelopen voor hun workshops of plenaire debatten. Het is een soort mini-sociaal forum. Aan de ingang van elk van de zalen staat de organisatie met een boekenstand. Je kan er de t-shirts met het logo kopen en je loopt er de naast de die-hards van de verschillende thema's ook velen tegen die zich gewoon komen informeren. Enkele van de belangrijke thema's op de tegentop:
- Afrika, kunnen Blair en Brown echt iets doen?
- Hulp, handel en schuld: 'making poverty history'
- Hoe kunnen we 'klimaat rechtvaardigheid' bekomen?
- de aanval op de burgerlijke vrijheden en de oorlog tegen terreur
- Rascisme, asiel en migratie

Onder de aanwezigen zelfs enkele gezinnen met kinderen, je zou zeggen dat die de zonnige buitenlucht prefereren, in één van de mooie parken van de stad of op Carlton Hill, waar je een mooi zicht hebt. Mijn eigen verleiding trotserend, ik heb immers een kaartje gekocht van 10 pond (15 €), loop ik de workshop binnen over 'effectieve solidariteit met Palestina,' de enige die ik nog kan volgen gezien het vervroegde vertrek van de bus terug naar België. Zoals steeds als het over Palestina gaat zijn er weer emotionele getuigenissen van de toestand op het terrein die wraakroepend blijft. Vergelijkingen met de apartheid in Zuid-Afrika zijn ook nu weer nu weer niet van de lucht. In het verleden is het internationale isolement van dat infame régime ooit begonnen met een academische boycot. Zouden de recente acties van de Britse universiteitskoepel AUT een veeg teken aan de wand zijn? Volgens Hillary Rose zit de kans erin om de internationale academische wereld mee te krijgen in hun boycot campagne. Volgens haar is één van de belangrijkste verschillen met Zuid-Afrika het feit dat zij de miljoenen zwarte Afrikanen nodig hadden als goedkope arbeiders. Voor Israël zijn de Palestijnen gewoon lastposten die ze willen verdrijven. Ik vraag me af of dat helemaal klopt en of Israël de ghettoïsering van Palestina ook niet aangrijpen om goedkoop werkvolk uit te persen... Een discussie die ze binnen het Actieplatform Palestina beter kunnen voeren. Verder gaat het nog over de Caterpillar campagne. Dat vermaledijde bedrijf wiens machines in de bezette gebieden Palestijnse woningen platwalsen en meebouwen aan de apartheidsmuur. Minder bekend is dat ze ook wapens maken (motoren voor tanks enz.) waar het Israëlische leger vele slachtoffers mee maakt. Er is één ding waar ze zich naar eigen zeggen absoluut niet mee bezig houden, en dat is politiek. Daarom verkopen ze gewoon verder. En verkopen ze zelfs hun naam aan kleding- en schoenenmerken die van het 'sterke' imago van Caterpillar willen meeprofiteren. Wat we dus dringend moeten doen is dat imago beschadigen in de ogen van de publieke opinie. De website 'Caterkiller' is alvast goed bezig.

Slotconclusie

Die namiddag in de bus terug is er tijd te over om de voorbije twee dagen te overdenken. Terwijl de glooiende heuvels van Noord-Engeland voorbij glijden en de leegheid van het landschap opvalt bedenk ik hoe alles voortdurend in beweging is. De ontvolking van het platteland, de aangroei van de steden overal ter wereld, mensen die migreren en andere horizonten opzoeken, de happy few doen het uit verveling, voor het overgrote deel van de vluchtelingen is het uit pure noodzaak. Uit onderzoek blijkt dat de meeste mensen uit het zuiden die echt de stap zetten om te migreren dan nog tot de middenklasse behoren. De allerarmsten hebben geen familie in het buitenland die hen geld stuurt, ze hebben nauwelijks nog een overheid die hen helpt. En toch zijn zij eigenlijk de grootste schuldeisers van het Westen. Met op de passiefzijde van de balans (1) een historische schuld van koloniale mogendheden die hun oude kolonies verweesd achterlieten zonder middelen en met een verouderde economie louter gebasseerd op toeleveren van grondstoffen; (2) Een enorme economische schuld, gebasseerd op tientallen jaren leegroof van diezelfde grondstoffen; (3) Sociale schuld door de jarenlange uitbuiting van goedkoop werkvolk (zeg maar slaven arbeid), het wegtrekken van de beste krachten (de zg.braindrain), het opleggen van structurele hervormingsprogramma's die investeren in ontwikkeling onmogelijk maakten en last b.n.l. het op hun plaats houden van dicatoriale régimes die winstgevende contracten verzekerden voor buitenlandse bedrijven; (4) Ecologische schuld, een gegeven waarvan de enorme omvang pas de laatste jaren sporadisch naar boven komt - niet alleen is de uitstoot in het Westen zo groot dat ze de wereldreserves opgebruikt en de effecten van klimaatverandering afwentelt op het zuiden, maar bovendien wordt het zuiden massaal als stortplaats gebruikt door Westerse bedrijven die weigeren te betalen voor een deftige verwerking. Restafval, gevaarlijk chemisch en zelfs nucleair afval, het belandt allemaal in fragiele ecosystemen van het zuiden. Wat tijdens de Tsunami voor de Ethiopische kust naar boven kwam is wellicht het tipje van een onwaarschijnlijke afvalberg.
De wereldleiders zal het allemaal een zorg wezen: het enige dat hen ook maar enigzins zal doen luisteren is publieke druk van hun eigen electoraat. Het is dan ook onze verdomde plicht om die hete adem in hun aasgierenvel te blijven blazen, voor hen wiens stem niet ver genoeg draagt.