Obama, de morning after.

[Reactie op "Obama blogging uit New York" van Gie Goris]

Beste Gie,

Bedankt voor je 'morning after'-dosis realiteitszin. Het was nodig. Zelfs voor een nuchtere Europeaan is het moeilijk onbewogen te blijven bij het enthousiasme van de gewone Amerikaan en de draagwijdte en de betekenis van Obama's overwinning. Onwillekeurig moet ik terugdenken aan de Zuid-Afrikaanse omwentelling in 1994. Ik was toen zelf kort na de machtsoverdracht aan Mandela in het land en de hoop hing als een electrische lading in de lucht. Wel wil ik absoluut de twee figuren - Obama en Mandela - niet vergelijken. Mandela was een echte luis in de pels van het reactionaire apartheidsregime. Ik denk dat Barack Obama ideologisch veel meer op de lijn zit van een Amerikaanse traditie. Als hij het in zijn overwinningsspeech heeft over de droom van de 'founding fathers' verwijst hij dan naar de letterlijke tekst van de onafhankelijkheidsverklaring met de beroemde en inspirerende zin "all men are created equal, that they are endowed by their Creator with certain unalienable rights, that among these are Life, Liberty and the pursuit of Happiness?" Of heeft hij het over het elitaire project dat eerst en vooral de status quo wil bewaren en ten allen prijze de belangen van een kleine elite wil vrijwaren? In de VS is de geschiedenis altijd al een kweekbodem voor pattriotisme geweest en dat pattriotisme verzekert de steun van de middenklasse voor het regime. Het tweepartijensysteem is daar een essentieel element van, omdat het de illusie van keuze creeërt.
Wat er nu gebeurt kan je dan ook plaatsen in de traditie - de middenklasse is door de financiële crisis rechtstreeks geraakt en kiest voor de man die verandering belichaamt. Dat effect gecombineerd met een onderklasse aan armen die zich voor het eerst in zeer lange tijd (wellicht zelfs voor het eerst) aangesproken voelt door het charisma en de kleur van Obama.
Nu goed, toch maar hopen dat de man iets zal doen voor de 24 miljoen extreem armen in zijn land, dat hij het militarisme van de States afzwakt (onwaarschijnlijk) en het multilateralisme weer gaat belijden. Gaat hij zijn eerdere uitspraak over Jeruzalem (die noemde hij "de hoofdstad van Israël") tegen spreken? Zal hij zijn klimaatplannen echt uitvoeren? Enzovoort enzovoort.
Laat ons hopen dat we ditmaal echt een leidersfiguur hebben aan het stuur van de VS die van deze crisistijd een kantelmoment wil maken, ten goede.

Oeigoerse onschuldigen in Guantanamo

Vanochtend lees ik in De Morgen het onwaarschijnlijke verhaal van de zeventien Oeigoeren die bijna 7 jaar vastzitten in Guantanamo, de Amerikaanse illegale vergeetput op Cuba. Voor wie het niet gelezen heeft, dit is een Kafkaïaans verhaal over mensen die de pech hadden geboren te zijn in de periferie en de speelbal werden in de 'internationale strijd tegen het terrorisme.' Oeigoeren hebben het niet onder de markt in de Chinese volksrepubliek. Zoals de meeste volkeren die onder één of andere vorm van imperialisme gebukt leven hebben de oeigoeren een verzetsbeweging. In een regio waar de dominante religie de Islam is de 'East Turkestan Islamic Movement' (ETIM) snel gekoppeld aan Al-Qaida, vooral door wie daar belang bij heeft, nl. China en de VS. Dit terzijde. De bewuste Oeigoeren kwamen op hun vlucht voor armoede en repressie in China terecht in Pakistan. Ze wachtten daar op een visum om door te reizen naar Turkije waar ze een nieuw leven wilden opbouwen. Niet onlogisch, gezien hun taal en cultuur bij de grote Turkse familie thuishoort. Deze Oeigoeren hebben ongeveer net zoveel te maken met de ETIM, als de gemiddelde Belg in de jaren '80 met de CCC.

Maar het noodlot slaat toe en de Pakistaanse families die hen opvangen bezwijken voor de Amerikaanse premies: ze leveren de Oeigoeren uit als 'terroristen' en vervolgens verdwijnen ze in de Caraïbische isoleercellen. Net zomin als al de andere 'terroristen' op Guantanamo krijgen ze enige wettige kans om zich te verdedigen, er vindt geen enkele vorm van proces plaats. Nu, zeven jaar later, blijven de Oeigoeren zeggen dat ze voor hun gevangenneming nooit gehoord hadden van de ETIM-groep. Nu oordeelde het Amerikaanse hooggerechtshof eindelijk dat het vasthouden van ontschuldigen ongrondwettelijk is en dat ze moeten vrijgelaten worden. Maar de Bush-administratie tekende beroep aan: ze wil de vrijlating uitstellen tot na deze ambtstermijn opdat de Amerikaanse burger er niet achter zou komen dat de gevangenen van Guantanamo eigenlijk geen moslimterroristen zijn maar in meerderheid onschuldigen. Het lijkt onwaarschijnlijk dat ze dat nog niet zouden weten maar je weet nooit moeten ze gedacht hebben in het Witte Huis.

Helaas zijn de dramatische woorden van ex-slaaf en journalist Frederick Douglas uit zijn speech ter gelegenheid van de Amerikaanse onafhankelijkheidsdag, 4 juli 1852 nog steeds meer dan actueel: "Waar ter wereld je ook gaat of staat: bekijk alle monarchieën en despotische regimes van de Oude Wereld, reis door Zuid-Amerika en ga er op zoek naar de misbruiken. Als je ze allemaal hebt opgeteld, vergelijk het resultaat dan met de doordeweekse praktijk van deze natie. Je zult zien dat de Verenigde Staten op het vlak van walgelijke barbarij en schaamteloze hypocrisie geen enkele concurrentie moet vrezen."

Ik denk ook nog aan een cafédiscussie met wat vrienden over de stelling: "de rijken en machtigen van deze wereld behoeven geen verdediging, die verdedigen zich zelf wel. Het zijn de armen, de gewone mannen en vrouwen overal, die je moet verdedigen." Ik blijf daarbij. En overigens: de wereld zou er wel bij varen.

Lees ook: "Speciaal gezant van de Raad van Europa Dick Marty mag Guantanamo Bay niet binnen"

Sheherazades weblog van Fatima Mernissi

Hardcover | 255 Pagina's | Uitgeverij De Geus
ISBN10: 9044508857 | ISBN13: 9789044508857

In dit boek uit 2006 van Fatima Mernissi dat pas vertaald werd in het Nederlands geeft de Marokkaanse sociologe blijk van een aanstekelijk optimisme. Ze schreef dit boek enerzijds om Marokkaanse jongeren een hart onder de riem te steken en anderzijds om westerse toeristen te laten zien dat Marokko meer te bieden heeft dan oude Keizersteden en woestijnlandschappen. Spijtig genoeg is 'Sheherazades weblog' niet zo goed geschreven als haar andere boeken. De kans op ergernissen is ook niet gering gezien haar nogal stoeferig kokketeren met de prijzen die ze kreeg. Ook het hoge gehalte aan voluntarisme waarmee ze de mensen die ze aan het woord laat op een voetstuk plaatst heeft soms iets gênant. Uit de tekst blijkt gelukkig dat al deze mensen die iets bijzonders hebben gerealiseerd meestal beter weten dan zij hoe de wereld in elkaar zit en met meer realiteitszin hun ding doen. Daarom heeft haar bij wijle essayistisch betoog over de veronderstelde link tussen satellietschotels, traditionele tapijtweverij, internet en civiele maatschappij vooral een documentaire waarde. Een boek om wel degelijk in je reistas te steken als je Marokko bezoekt. En oh ja, neem dan vooral ook "het verboden dakterras" of één van Mernissi's andere boeken mee.

Fatima Mernissi gelooft dat satellietschotels de traditie van het verhaal terug hebben gegeven aan het volk. Ze verwijst daarmee naar nieuwe Arabische soaps die regelmatig heikele onderwerpen aansnijden en grenzen verleggen in de conservatieve samenlevingen van de Maghreb. Een stelling waarmee nogal gemakkelijk wordt geschermd, maar het is natuurlijk niet het volk dat de scenario's van dergelijke verhalen schrijft. Het valt echter niet te ontkennen dat soapseries zaken kunnen losmaken. De auteur heeft het ook over de fameuze Moudawana, de vooruitstrevende Marokkaanse familiewet die in 2004 gestemd werd. Ze vermeldt er echter niet bij dat de wet nauwelijks wordt toegepast, enerzijds omdat rechters onwillig zijn en anderzijds omdat arme plattelandsvrouwen, die er het meest baat bij hebben, de wet niet kennen. Het is een lang proces omdat de weerstanden groot zijn. Volgens de coördinator van Badès, een marokkaanse ngo uit Al-Hoceima, kan het nog 15 jaar duren voor de wet echt ingeburgerd is.


Burgerinitiatieven en democratie

Toch beweegt er heel wat in de Marokkaanse maatschappij. En dat heeft niet weinig te maken met het volkse verlangen naar meer inspraak. Net zoals Amartya Sen verwijst Mernissi naar voorbeelden uit de Afrikaanse geschiedenis om aan te tonen dat de democratie geen "bijna unieke genetische eigenschap is van de Europeanen en hun Griekse voorouders," dat m.a.w. de bewering dat democratie alleen in Europa kon ontstaan een volbloed mythe is. Eén van haar argumenten is het feit dat de Marokkaanse overheid jarenlang de oprichting van verenigingen tegenhield. "Samenwerkende burgers, daar houden despoten niet van die het monopolie van de macht aan de top van de hiërarchie willen behouden." De democratische verzuchting van het volk om een zeg te hebben in het beleid kan ook lang onderdrukt worden door onwillige heersers. Alexis de Tocqueville zei het al in de 19e eeuw: "Het despotisme, dat van nature al angstig is aangelegd, zal er om zich veilig te voelen alles aan doen om mensen te isoleren: een despoot vergeeft zijn burgers tamelijk eenvoudig dat ze hem niet zien zitten, als ze elkaar ook maar niet zien zitten."

Ter illustratie haalt Mernissi vele burgerinitiatieven aan. Die ontstaan overal in het land en maken met hun democratiserende en educatieve werking dat mannen en vrouwen nader tot elkaar groeien. "Solidariteit heeft een nieuw gevoel voor eigenwaarde, niet alleen aan wie geholpen wordt maar ook aan de mensen die zich inzetten." Om zeker te zijn dat we haar goed begrijpen voegt ze er aan toe: "Ga nu niet roepen dat de solidariteit voort komt uit de solidariteit van familieclans, want dan zou u de revolutionaire draagwijdte van deze explosieve groei aan burgerzin ontgaan!"


Tapijten en het internet

Nog een opmerkelijke vaststelling van de auteur: "de kolonisatie (hoe wreed die ook was) heeft ertoe bijgedragen dat we beter naar onszelf zijn gaan kijken, dankzij de blik van de buitenstaander." En nog: "In Marokko hebben we buitenlanders nodig gehad, zoals die van generaal Lyautey, die een decreet ondertekende dat onder meer een staatsstempel instelde om de kwaliteit en authenticiteit van het Marokkaanse tapijt moest waarborgen." Het tapijt speelde een belangrijke rol in de herontdekking van het verleden en terwijl in het traditionele Marokko werd neergekeken op alle volkskunsten was er dus een buitenlander nodig om de waarde van de tapijtkunst te erkennen en daarmee de strategische rol van de plattelandsvrouwen als hoeder van het erfgoed. Natuurlijk kwam het de Fransen heel goed uit dat de gekoloniseerde mannen hun vrouwen sluierden. Zich losmaken van de traditie werd door de kolonisator als een bedreiging gezien. Dus werkten ze ook de bestendiging van de traditionele man-vrouw verhoudingen in de hand.

Maar tapijten zijn meer dan enkel een stuk volkscultuur en een uitdrukkingsmiddel voor analfabete vrouwen. Mernissi grijpt terug naar de oude reiziger Odysseus en de legende van de draad van zijn vrouw Penelope. Als Penelope niet was blijven weven tijdens zijn eindeloze reis, dan was Odysseus bezweken voor de charmes van Calypso, de wispelturige godin die verliefd was op de beroemde reiziger. Terwijl vrijers haar belaagden, haar zoon Telemachus bedreigd werd en ze jaren geen nieuws hoorde over haar man, volhardde Penelope en redde daarmee haar man en haar huwelijk. De belangrijkste functie van een mythe: hoe ons leven op orde krijgen in de chaos om ons heen. En dat doen duizenden Marokkaanse vrouwen net zoals Penelope, weven om grip te krijgen op de wereld om hen heen. Zo weven vele van deze vrouwen ware kunstwerken en kunnen ze zich een behoorlijk en consistent inkomen verwerven. De cijfers bewijzen het: in de jaren '80 was Marokko wereldwijd de vijfde producent van handgeknoopte tapijten, net na veel grotere landen als Iran, India, pakistan en China. Daarmee is meteen de moderne mythe ontmaskerd van de zogenaamde improductiviteit van vrouwen.

Tijdens haar gesprekken met de weefsters contempleert Mernissi de kracht van gewone mensen (vrouwen) die nog niet gemoderniseerd zijn. Mernissi voert verschillende vrouwen op, zoals Chaïbia Talal, de Marokkaanse schilderes die met haar heel eigen 'naïeve' stijl furore maakte over de hele wereld en de weg vrij maakte voor vele andere vrouwelijke kunstenaars. Chaïba was een meisje uit de laagste en armste milieus in Casablanca. Ze werd op haar dertiende uitgehuwelijkt en moest op haar 15e, na de dood van haar man, zichzelf met een kind in de armen alleen zien te redden in Casablanca. Mernissi heeft naar eigen zeggen nooit begrepen waarom je moet kiezen tussen traditie en moderniteit. Een nogal vreemde opmerking voor iemand die zelf carrière heeft gemaakt in de academische wereld en als gelauwerde schrijfster Marokko een nieuw gezicht heeft gegeven in het buitenland. Volgens haar is dit één van de geheimen van de nieuwe Arabische generaties, zij voelen zich thuis in de schijnbare tweespalt tussen traditie en moderniteit. Het is een mooie voorstelling van zaken maar uiteindelijk niet uniek voor Arabische jongeren. Niet alleen zijn de mogelijkheden tot kennisverwerving en interactie van het internet revolutionair, ze waren ook nooit zo bereikbaar en goedkoop. Ten bewijze de enorme groei van de Blogosfeer op het Afrikaanse continent van de laatste jaren. Dat jongeren met weinig kansen uit arme landen zich hierop gooien is gewoon een bewijs van hun gezond verstand. De combinatie van satelliettv, internet en burgerinitiatieven hebben jongeren uit het dal gehaald. Dat zeggen jonge kunstenaars zelf in de woestijnstad Zagora, één van de plekken waar Mernissi op zoek gaat naar de nieuwe initiatieven. Ze richtten hun eigen atelier op en boorden via het web een wereldwijde clandisie van reizigers aan.

Traditionele tapijtmotieven bevatten vaak pictogrammen uit een verloren taal, tekens die deel uitmaken van het Tinifagh, dat werd gesproken door de berbers, de Toeareg van de Sahara. Socioloog Abdelkebir Khatibi onderzocht deze oude uitdrukkingsvorm en concludeert dat het gaat om "een beeldende talisman van de vrouw." Fatima Mernissi legt een haast spiritueel verband tussen de digitale communicatietechnologie en de traditionele tapijtweverijen. In beide gevallen wordt een web geweven, letterlijk en in overdrachtelijke zin. Ik zou daar aan toevoegen: cultuurproductie is een complex proces van abstrahering van persoonlijke en collectieve ervaringen waarbij het beste uit de menselijke natuur geactiveerd wordt: gevoeligheid, concentratie, liefde en spiritualiteit. De taalvormen en de vormentaal die daar uit komen is van oneindige variëteit, net als de natuur zelf. De mens creëert voortdurend nieuwe platformen voor culturele uitingen maar vernietigt er ook regelmatig. Als een taal verloren gaat (gemiddeld één keer per twee weken verdwijnt één van de 6000 bekende talen) betekent dat een haast onherstelbaar verloren gaan van unieke menselijke ervaringen. Elke kunst- of ambachtsvorm die dat proces tegengaat is waardevol.

Sheherazades weblog bulkt van de interessante contacten inclusief bijhorende telefoonnummers en e-mail adressen. Het boek wordt bovendien vergezeld van een dringende oproep om deze mensen te contacteren en hen te ontmoeten. Fatima Mernissi moedigt elk reiziger en toerist aan om zich te verdiepen in lokale cultuur en bvb een cursus Amazigh te volgen. Dat is de berbertaal die een ware Renaissance doormaakt en die je nu zelf kan leren in het centrum Tariq ibn Ziad in de hoofdstad Rabat. Uit zo'n ontmoetingen hoopt Mernissi dat mensen nader tot elkaar komen. Wellicht wil ze vooral meewerken aan de opstand van een nieuwe economische sector die haar land mee naar de voorhoede kan stuwen van de felgeplaagde Maghreb, maar dat is dan ook een zeer eerbaar doel.

De ziel reist te voet

Enkele maanden geleden stelde Walter Lotens zijn nieuwe boek voor in het ViaVia reiscafé in Antwerpen. Ik kende Walter van zijn vorige boeken en van wat onderling mailverkeer i.v.m. duurzaam toerisme, een thema waar we beide mee begaan zijn. Ik las zijn nieuwe boek "de ziel reist te voet" en besprak het voor Uit-pers.

Walter Lotens is een eigenzinnig auteur. Hij reist de wereld rond of schrijft beschouwingen over het fenomeen reizen vanuit zijn geliefde Paramaribo. In zijn vorig boek, het essay over reizen "Ticket naar Shangri-La" doet hij dat op een abstract, spiritueel niveau. Zijn blik is weifelend en eerder pessimistisch over de in sommige kringen geroemde kansen op intercultureel contact die het internationale toerisme zou moeten bieden. Met "De ziel reist te voet" gooit Lotens het over een andere boeg. Hij wil weten welke positieve initiatieven er bestaan en inventariseert. Allerlei bevlogen gesprekpartners passeren de revue: coördinatoren van duurzaam-toerisme initiatieven, uitwisselingsstudenten, reizigers die zichzelf omscholen tot ontwikkelingshelpers, ambtenaren die te maken hebben met stedenbanden. Zijn conclusie na al die gesprekken zet hij meteen op de cover van zijn boek: De ziel reist te voet. Een op het eerste zicht nogal filosofische gedachtekronkel die wel goed uitdrukt waar het over gaat: de emotionele verwerking van een interculturele ervaring gebeurt met vertraging. Waarom dan nog dit boek lezen? Omdat in deze, net zoals in goede literatuur, het proces minstens even belangrijk is als de ontknoping. En al vertoont Lotens regelmatig de neiging om wat onnodig academisch jargon te gebruiken, hij weet bij zijn gesprekspartners toch intrigerende verhalen te ontlokken die maken dat dit al bij al een hoopvol boek is geworden.

Lees verder

Faire meningsuiting wil ook zeggen: erkennen van de feiten

Volgens het 'platform voor faire meningsuiting' leidt "éénzijdige, ongenuanceerde kritiek" tot antisemitisme (opinie vandaag in De Standaard). Volgens deze mensen bestaan er zelfs studies die de correlatie 'bewijzen.' Dat is alvast een stapje terug dan zeggen dat er een gelijkheidsteken staat tussen kritiek op Israël en antisemitisme - dat is immers niet vol te houden. Nu voeren ze een aantal ongenuanceerde uitlatingen op uit een internetforum om die zogenaamde correlatie te illustreren. Alsof je niet voor élke halfbakken mening tientallen groffe uitspraken kan noteren op het net. Je hoeft daarvoor maar de fora van een krant zoals het Laatste Nieuws op te gaan.

Het punt is dat Joods Actueel en zijn supporters de keiharde feiten negeren zoals ze te lezen staan in talloze mensenrechtenrapporten en VN-resoluties. En die schendingen gaan over nu, niet over 1948. Al tientallen jaren breidt Israël zijn ijzeren greep uit over de gebieden die het nu al meer dan 40 jaar bezet houd. Al tientallen jaren martelt en vermoordt het Israëlische leger Palestijnen zonder enige vorm van proces. Al tientallen jaren vernietigt Israël Palestijnse huizen en boomgaarden. Al tientallen jaren worden kolonisten door de Israëlische overheid gesteund en aangezet om Palestijnse gronden en de kostbare waterbronnen in te pikken. Met hun infame muur palmen ze grote stukken land verder in en isoleren ze Palestijnse dorpen compleet van hun eigen omgeving. Met hun checkpoints maken ze het leven van Palestijnen en hun economie kapot. In weerwil van al hun "vredesconcessies" steeg in de zeven jaren na het verdrag van Oslo het aantal kolonisten (Israëliërs die illegaal in bezet Palestijns gebied wonen) op de Westelijke Jordaanoever met 90 %.
Dat dit alles verzet oproept bij de Palestijnen, is dat verbazend? De voorbije tientallen jaren zijn er aan Palestijnse kant gemiddeld 8 maal zoveel slachtoffers gevallen dan aan Israëlische kant. Maar intussen leeft de gemiddelde Israëli op het welvaartsniveau van de Verenigde Staten terwijl Palestijnen door de repressie wegzinken in de absolute miserie en meer dan 11.000 van hun familieleden zonder enige vorm van proces worden vastgehouden door Israël.
Het grootste cadeau dat de onderschrijvers van het 'platform voor faire meningsuiting' aan hun geliefde Israël kunnen doen is het overdonderende feitenmateriaal erkennen en zo de staat aan te zetten tot een koerswijziging.

een tijdje tussen uit

Ik ben er een tijdje tussen uit. De voorbije weken lukte het ook al niet best om te posten. Verhuizen en een huis renoveren vraagt veel van een mens zijn vrije tijd. Gelukkig is het nu even vakantie. Ik trek met mijn gezin naar het oosten. Als ik heel veel inspiratie en zin heb zit er misschien wel een stukje in vanuit Berlijn of Polen of zo maar ik zou er niet op rekenen. Anders tot eind augustus. Ik heb alleszins nog veel leesvoer mee. Geniet van de zomer, waar dan ook.

Schrap term allochtone gemeenschap

Aansluitend bij de vorige link, in het kader van de reeks in De Standaard "België nieuwe formule" pleit Naima Charkaoui van het Minderhedenforum ervoor om de term 'allochtone gemeenschap' te schrappen. Eén van de betere bijdragen in de reeks:
"Schrap term allochtone gemeenschap" of op de site van het Minderhedenforum.

Identiteit? Wij allen zijn combi’s !

Anne-Ruth Wertheim is een Nederlandse publiciste en schreef o.a. het boek "De gans eet het brood van de eenden op, mijn kindertijd in een Jappenkamp op Java." Ze las mijn recensie van Amartya Sen's boek "Identiteit en geweld" en vroeg me om haar eigen tekst te posten die ze in De Volkskrant publiceerde. In die tekst vertelt ze waarom we de loyaliteitsvraag naar groepen beter niet meer stellen. Ze doet dat met als uitgangspunt haar ervaringen als kind in de Japanse concentratiekampen tijdens de tweede wereldoorlog. In haar tekst, "identiteit? Wij zijn allen combi's!" breekt ook zij een lans voor het recht van één ieder om zijn of haar persoonlijke identiteit zelf samen te stellen.

Anne-Ruth Wertheim deed onderzoek naar racisme en werkt met het onderscheid tussen uitbuitings- of koloniaal racisme (neerzien op) en concurrentieracisme (afgunst en wantrouwen). De Engelse vertaling van dit artikel is te vinden op de website Review of International Social Questions: http://www.risq.org/article492html en http://www.risq.org/article427.html. Andere artikelen die zij schreef over racisme zijn te vinden in Opinie & Debat, NRC Handelsblad van 19 juni 2004 en in Trouw van 19 maart 2008. Op het blog van Anja Meulenbelt ontketende ze onlangs nog een hele discussie over racisme.

Putch onder progressieve journalisten bij Haaretz

De Israëlische krant Haaretz stond tot nog toe bekend voor haar eerlijke berichtgeving rond de palestijnse gebieden. Met reporters zoals Amira Hass, Gideon Levy, Meron Rapaport en Akiva Eldar konden lezers van de liberale krant meer dan een glimp opvangen van wat zich dagelijks afspeelt achter de muur in de bezette gebieden. Daar zou nu wel eens verandering in kunnen komen. Een nieuwe Duitse eigenaar vindt dat "de bezetting geen kranten verkoopt."

De belangrijkste liberale krant in Israël staat voor een belangrijke verandering in zijn redactionele lijn. Dat zeggen bronnen vanop de redactievloer. Zo zou de nieuwe eigenaar van de krant een ruw 'salon-onderzoek' hebben uitgevoerd waaruit zou blijken dat "de bezetting niet verkoopt." Daarom zou er voortaan gefocusd worden op zakelijk nieuws. 'Twilight Zone,' de vrijdagse column van Gideon Levy, is reeds geschrapt. Amira Hass is gedegradeerd tot freelance medewerker voor maar half haar salaris, Meron Rapaport is ontslagen en Akiva Eldar mag minstens een halve pagina per week minder schrijven. Daarmee lijkt de krant de Palestijnen uit ieders bewustzijn willen wissen: begint Israël zich te schamen over apartheid en etnische zuiveringen?

De krant liet haar meest kritische journalisten regelmatig toe om artikelen te publiceren dat de harde realiteit van de bezetting zichtbaar maakte voor de Israëlische bevolking en voor haar vele lezers in de rest van de wereld. De nieuwe redactionele lijn is dramatisch nieuws. Haaretz was één van de weinige correcte media en bewees dat er in Israël nog een beetje respect was voor de waarheid en persvrijheid en een kritisch debat. Dit is een herhaling van de situatie toen Conrad Black de 'Jerusalem Post' kocht en een voormalige Israëlische censuur-ambtenaar aannam als uitgever. Alle kritische journalisten verlieten uit protest de krant.

Dit alles reflecteert een duidelijke trend. Norman Finkelstein die niet binnen mag in Israel. Aartsbischop Desmond Tutu mocht ook niet binnen. Prominente Palestijnse journalisten worden routinematig visas geweigerd om de bezette gebieden te verlaten. Een groep van palestijnse studenten uit Gaza werden ook recent visa geweigerd waardoor ze niet naar Amerikaanse universiteiten konden waarvoor ze een volledige beurs hadden gekregen van de Amerikaanse overheid. Het lijkt erop dat Israël alle bronnen van kritische informatie die uit het land komen aan het sluiten is.

Who`s afraid of Finkelstein?

Er komt veel kritiek op het verbieden van Norman Finkelstein om Israël binnen te komen. Ook in Haaretz. Het geeft inderdaad te denken: is Shin Bet (de Israëlische staatszekerheid) een gedachtepolitie of een veiligheidsdienst?

Er loopt een petitie "Allow Finkelstein entry" tegen de beslissing.

Armani meets Arafat

Een leuk bericht van op de site van BBL: De Britse antiluchtvaartactiegroep Plane Stupid is geïnfiltreerd door een spion. De man had zich onder de naam Ken Tobias lid gemaakt van de vereniging. Maar na wat speurwerk bleek dat hij Toby Kendall heette en werkte voor C2i international, een private spionagefirma. Plane Stupid kwam de afgelopen tijd vaak in het nieuws, onder meer omdat ze het dak van Britse parlement bezetten.

Toby Kendall werd ontmaskerd omdat hij de vreemde gewoonte had een Arafatsjaal te dragen in combinatie met designerjeans van Armani. En blijkbaar is dat 'not done' binnen de wereld van de actiegroepen tegen luchthavens.

De integriteit van Chomski volgens Norman Finkelstein

De kelder van de Groene Waterman zat afgeladen vol voor Norman Finkelstein die avond van dinsdag 20 mei. Finkelstein is een joods-Amerikaans auteur die met zijn boeken de pro-Israël lobby in de V.S. en Israël zwaar op de korrel neemt. Hij verwijt hen dat ze de Nazi-Holocaust misbruiken om 40 jaar bezetting en talloze misdaden van Israël tegenover de Palestijnen goed te praten. Het feit dat iedereen die kritiek uitoefent op Israël onmiddellijk wordt bestempeld als antisemiet is een doelbewuste strategie om de aandacht af te leiden van de grond van de zaak, nl. dat de critici gelijk hebben, zo zegt Finkelstein.

Finkelstein poneert niet alleen, hij toont ook aan: "De drogredenen van het antisemitisme" (ondertitel: Israël, de VS en het misbruik van de geschiedenis) is een overweldigende opeenstapeling van bewijzen en rapporten die duidelijk maken hoe vernietigend de bezetting is en hoe Israël's antwoord op de kritiek van onafhankelijke instanties en mensenrechtenorganisaties telkens weer berust op afleidingsmanoeuvres. De auteur is een politiek wetenschapper en staat bekend voor het rigoureus en omstandigheid onderbouwen van zijn uitspraken. Aan elk boek ging jaren research vooraf. Eens hij zijn verhaal op een rij heeft gaat hij er wel keihard tegenaan. Het feit dat zijn beide ouders Holocaust overlevers waren verklaart veel van het vuur waarmee hij de 'Holocaust industrie' te lijf gaat. Maar vooral is Finkelstein een man die waarheid en rechtvaardigheid als enig constructief 'leitmotiv' naar voor schuift om internationale problemen op te lossen. Vergeleken bij de meeste politici is dat een totaal 'nieuw' uitgangspunt.

In het boek "The Holocaust Industry" (2000) toont Finkelstein aan hoe sinds 1967 (de zesdaagse oorlog) de nazi-genocide wordt misbruikt om alles goed te praten wat Israël mispeutert. Met één woord houden ze de internationale gemeenschap in een wurggreep. Zo slagen ze erin om weg te komen met het droppen van 1,4 miljoen ton aan clusterbommen droppen op Zuid-Libanon. Al kun je de internationale gemeenschap natuurlijk niet vergoeilijken: vooral de medeplichtigheid van de V.S. en de lafhartige houding van Europa. De EU dat nog steeds een associatie-akkoord met gunstige handelsvoorwaarden heeft met Israël hoewel dat land elke dag opnieuw de bepalingen van dat akkoord schendt.

In een twee hoofdstuk ontmaskert Finkelstein de eis van de joodse lobby eind jaren '90 om herstelbetalingen van Zwitserse banken zogenaamd voor "overlevers van de holocaust." Finkelstein toont overtuigend aan welke dubieuze methoden joodse lobbygroepen gebruiken om de zwitserse banken af te persen. De echte overlevers krijgen of kregen al jaren herstelbetalingen en een pensioen van de Duitse Bondsrepubliek. Van hun eigen pro-Israëlische lobby-organisaties zagen de meesten nooit een cent.

In de kelder zat er deze keer een flinke delegatie van het NSV (Nationalistische Studentenvereniging), compleet met petjes met leeuwenvlaggen en studentikoze lintjes in Vlaamse kleuren. Ze waren onverwacht opgedaagd nadat Finkelstein een geplande voordracht voor hun middens de avond ervoor had verzaakt. Hun aanwezigheid was voor Edith en Diane van De Groene Waterman aanleiding voor wat ongerustheid. Maar de manier waarop Finkelstein zelf de zaak aanpakte was tekenend voor zijn eerlijkheid. Toen het einde van het vragenhalfuurtje naderde en nog niemand van NSV-signatuur was rechtgestaan sprak hij de studenten daarop zelf aan. Daarop stond één van hen recht en vroeg hem wat hij vond van de Belgische wet op het revisionisme. Ik stond even versteld van de voorspelbaarheid van die vraag maar Finkelstein gaf geen krimp en zei dat hij tegen zo'n wet was. "Waarvan moet je schrik hebben?" Zei ie, "als je de holocaust goed bestudeert en het overweldigende bewijsmateriaal naast elkaar legt, dan kan iedereen die de nazi-genocide wil ontkennen heel eenvoudig en beargumenteerd onderuit gehaald worden. Als je hun twijfelachtige uitspraken verbiedt dan geef je bij de publieke opinie de indruk dat er toch iets is om over te twijfelen." Waarop hij omstandig en voor de hele zaal het NSV in zijn hemd zette door te beschrijven hoe één van hun leiders hem per mail bedreigde met rechtzaken als hij niet zou komen. Vanzelfsprekend een reden voor Finkelstein om finaal te weigeren. De man wordt in de V.S. al heel de tijd bedreigt en verloor al zijn job aan de DePaul universiteit onder druk van o.m. Alan Dershowitz, een joods Zionistisch advocaat die het 'zionistisch leerboek' "a case for Israël" schreef.

Finkelstein is een persoonlijke vriend van Noam Chomski. Hij noemt Chomski de meest integere en eerlijke vorser die hij kende. Gezien Chomski's staat van dienst als bekritiseerder van de V.S. en Israël en zijn consequente opkomst voor rechtvaardigheid kan ik me daar iets bij voorstellen. (wordt vervolgd)

Andere verslagen van Finkelstein's doortocht:
* Ook Marc-Antoon de Schryver had een gesprek met Finkelstein voor Indymedia. Dat geeft wel een stuk weer van wat de auteur op 20 mei vertelde.
* En vanzelfsprekend bracht ook Anja Meulenbelt (Nederlandse SP) verslag uit op haar blog van het debat in Nederland.

Norman Finkelstein mag Israël niet binnen

Om maar met de deur in huis te vallen, voor wie het nog niet moest weten: Norman Finkelstein is aangehouden op het vliegveld van Ben Gurion. Hij werd vorige donderdagnacht eerst een tijdje ondervraagt en vervolgens duidelijk gemaakt dat hij Israël niet binnen mocht wegens 'veiligheidsredenen.' Hij werd op een vliegtuig richting V.S. gezet. Volgens zijn advocaat kan de aangehaalde reden betekenen dat hij de staat Israël gedurende 10 jaar niet binnen mag. Een mooie geste is dat van de "enigste democratie in het midden-oosten" zoals ze zich zo graag noemen. Elke jood van overal ter wereld krijgt automatisch het Israëlische staatsburgerschap als ze dat willen, ook al hebben ze niets met het land te maken. Israël spaart kosten nog moeite om joden naar hun deel van de Levant te halen behalve... behalve als gaat om een kritikaster van het Israëlische beleid, een jood met een grote mond die zijn stem nu eens niet ten dienste van Tel Aviv stelt. Dat soort 'nestbevuilers' laten ze niet binnen.

Finkelstein ging een vriend bezoeken in Hebron. Dat vertelde hij me vorige dinsdag vóór het interview in de kelder van de Antwerpse boekhandel Groene Waterman. Hebron, dat is de Palestijnse stad op de bezette Westelijke Jordaanoever die het slachtoffer werd van een 'Azteeks' ritueel: het hart werd met veel bloed en geweld uit de stad gerukt. Na de Zesdaagse Oorlog in 1967 werd Hebron net als de rest van de Westelijke Jordaanoever bezet door Israël. Anders dan in de rest van de door Israël bezette gebieden waar Joodse kolonies illegaal opgetrokken werden rond de steden en dorpen, vestigde zich in Hebron een fanatieke joodse kolonie, midden in de oude stad. Palestijnen werden gedwongen hun huizen en winkelpanden te verlaten en op te geven. Bepaalde gedeelten van de stad zijn afgesloten met prikkeldraad en onbereikbaar voor de oorspronkelijke bewoners. Autoverkeer in de toch al nauwe straten wordt bemoeilijkt en moet vaak ver omrijden. Winkeliers moeten zich op verschillende plaatsen beschermen tegen vuil dat vanuit hoger gelegen kolonistenwoningen naar de winkelstraten wordt geloosd.

De joodse enclave bevindt zich in de oude stad en breidt zich steeds verder uit. In 2008 situeren er zich reeds vijf afzonderlijke groepen woningen, verspreid over de binnenstad, bewoond worden door kolonisten. Zij worden constant beschermd door circa 2000 Israëlische soldaten. Het Palestijnse stadsbestuur vermoedt dat er op de duur een wig van door Israëli's bewoond gebied dwars doorheen het stadscentrum van Hebron ontstaat die territoriale aansluiting moet kunnen krijgen met Kiryat Arba, de Israëlische nederzetting in de nabije omgeving van Hebron. Deze steeds toenemende druk zorgt voor veel spanning tussen de joodse en Arabische bevolking. Doorheen de gehele stad bevinden zich Israëlische checkpoints, straten worden door militairen -vaak onaangekondigd- afgesloten, waardoor Palestijnen hun wijken soms niet in of uit kunnen. Kolonisten kunnen in het grootste deel van de stad geen voet zetten, tenzij met uitgebreide militaire bescherming.

In 1994 drong Baroeg Goldstein, een Amerikaans-Israëlische arts, gewapend de Ibrahimi Moskee binnen tijdens een gebedsstonde, schoot 29 biddende moslims dood en verwondde er 125. Sindsdien is het gebouw in twee stukken verdeeld: 1/3e voor de moslims, en 2/3e voor de orthodoxe joden, die van hun deel een synagoge maakten. Tijdens joodse feestdagen worden de moskee en de straten er rondom afgesloten voor moslims, militairen laten dan enkel joodse gelovigen en soms ook toeristen toe.

Op 26 maart 2002 werden twee leden van de internationale burgerlijke waarnemersmissie, Catherine Berruex van Zwitzerland en Turgut Cengiz van Turkije, doodgeschoten door extremistische kolonisten op één van de Israëlische apartheidswegen(*) net buiten Hebron. "Deze mensen zijn compleet geschift," zo zei Norman Finkelstein. Voor alle duidelijkheid: Finkelstein's vriend woont niet in de joodse enclave. Het is een Palestijn. Het is tenslotte Hebron.


(*) In heel de bezette gebieden bestaat een apart wegennet, de zg. 'bypass roads' die de illegale kolonies verbinden met elkaar en met Israël. Deze wegen mogen niet gebruikt worden door de Palestijnen. Apartheid? juist ja.

Verhuizen en dozen

Verhuizen: gelukkig doet een mens het niet al te vaak. Wat je verwacht op één dag over en weer te brengen tussen oud en nieuw huis blijkt meerdere dagen nodig te hebben. En dan gaat het nog niet over de voorbereiding die me enige weken van mijn blog heeft weggehouden. Kasten, commodes, tafels, zetels, een enorme hoop spullen van de kinderen, een 1500tal boeken, allerlei parafernalia en hebbedingen waar je geen afstand van kan doen... En dan sleuren en nog eens sleuren, tot je armen een paar centimeter langer zijn geworden en je rug het bijna begeeft. En dan zit je heel even tevreden neer in het nieuwe huis en dan moet je weer aan de slag: vloertjes afschuren, schilderen, gyprocwanden plaatsen enz. Voor het interview vanavond in de Groene met Norman Finkelstein heb ik enkele boeken nodig, maar in welke doos zitten ze? Gelukkig kan je tegenwoordig je persoonlijke bibliotheek on-line zetten: http://www.librarything.com/koenstuyck. Er is nog veel werk aan de winkel om de lijst volledig te maken maar ik vond tenminste wat ik zocht: "The $36 billion bargain" over de hulp van de VS aan Israel en de amerikaanse Publieke opinie. In dat boek probeert A.F.K. Organski te bewijzen dat de joodse lobby minder over de amerikaanse buitenlandse politiek te zeggen heeft dan vaak wordt verondersteld. Ik wil Finkelstein vanavond vragen wat hij denkt van die stelling. Op Amazon zijn alvast enkele interessante (contrasterende) meningen te lezen.

Hoofdredacteuren zeven internationale kranten over de wereld

Een Franse media-waakhond heeft onderzocht hoe zeven grote Engelse en Franse kranten berichten over de wereld. Dat blijkt verrassend -- en misschien ook wel niet. De wereldkaarten die dat redactiebeleid weerspiegelen zijn aanklikbaar op het rode puntje voor de naam. Achter de naam staat een heel vaag vierkantje dat een fijne vergroting tevoorschijn laat komen. Erg aardige kost voor iedereen die de media probeert te volgt -- niet alleen voor journalisten en aankomende hoofdredacteuren.

VN luidt nog maar eens noodklok voor Gaza

John Ging, de directeur van de VN-organisatie voor de Palestijnse vluchtelingen (UNRWA) in Gaza, luidde gisteren (24 april) de alarmklok. Sinds 10 april heeft Israël de toevoer van brandstof en benzine compleet afgesloten. De levering van industriële brandstof is gereduceerd tot de helft van de minimumvoorraad die nodig is om de elektriciteitscentrale te doen werken. Geen brandstof betekent dat levensnoodzakelijke humanitaire en publieke diensten stilvallen. Moet Israël echt elke Palestijn met de hand de nek omwringen voor Europa er iets van zegt?

Enkele feiten:
Voedselbedeling: John Ging voorspelt dat UNRWA met ingang van vandaag zonder brandstof zal vallen, waardoor noch UNRWA noch het WereldVoedselProgramma de voedseldistributie aan één miljoen noodlijdende Gazanen kunnen verder zetten.
Gezondheidszorg: Ziekenwagens kunnen niet uitrijden in geval van nood. Van de ambulances van het Ministerie van Gezondheid zit 20% zonder brandstof, 60% heeft minder dan één week te gaan. De brandstofreserves van de ziekenhuizen – waar 12 000 patiënten verzorgd worden – zijn gedaald tot onder het kritieke niveau van 25%. Transport: dokters en verplegend personeel kunnen enkel naar het werk wanneer dat op loopafstand is. Ook patiënten die verzorging nodig hebben, moeten zich te voet verplaatsen.
Water: 15 waterpompen die op diesel werken zijn stilgevallen, waardoor 70 000 mensen zonder water zijn komen te zitten. 15 tot 20% van de bevolking heeft om de vier dagen slechts 3 tot 5 uur toegang tot water. Elektriciteit: De elektriciteitscentrale is sinds januari in permanente crisis. De centrale kan elk moment stilvallen wat zal leiden tot elektriciteitspannes van 8 tot 16 uur per dag in de hele Gazastrook. Deze brandstofcrisis komt bovenop de reeds dramatische humanitaire situatie waarin de Gazastrook zich na 10 maanden van loodzware sancties bevindt: 53 kinderen gedood en 117 gewond sinds januari; instorting van de economie; 80 % van bevolking onder de armoedegrens; onvoldoende voorraad van voedsel en andere noodzakelijke middelen; gezondheidszorg en water- en sanitaire voorzieningen op de rand van instorten.

Finkelstein in Antwerpen op 20 mei

Een pro-Israëlische drukgroep is een lange termijn campagne begonnen om de populaire online encyclopedie Wikipedia te infiltreren en pagina's over de Palestijnse geschiedenis te herschrijven. Ze gaan daarbij zover om de administratieve structuren van Wikipedia te infiltreren om ervoor te zorgen dat deze veranderingen onopgemerkt blijven of in ieder geval niet worden aangevochten. De Palestijnse campagnewebsite Electronic Intifada kon de hand leggen op interne documenten en e-mails van CAMERA (Committee for Accuracy in Middle East Reporting in America). Ze hebben de e-mails op hun website gezet, samen met een samenvatting van de inhoud. Het is onthutsend om te lezen maar voor iedereen die wat vertrouwd is met de Israëlische propagandamachine niet echt nieuw.

Op 20 mei komt Norman Finkelstein naar België, de auteur van "De Holocaust-industrie," een boek dat enorm veel ophef veroorzaakte. Hij beschrijft hierin hoe de nazi-holocaust door bepaalde zionistische organisaties en door Israël wordt geëxploiteerd. Ik ga de man interviewen in de kelder van de Antwerpse boekhandel De Groene Waterman op 20 mei. Finkelstein is naar verluid een begenadigd spreker, overigens zelf een jood wiens ouders overlevenden waren van de kampen. En als de felheid waarmee hij in zijn boeken uithaalt naar de Zionisten een aanduiding is dan gaat dat nog vuurwerk geven. De moeite om een avond naar de Groene Waterman af te zakken.

In afwachting ben ik nog snel zijn laatste aan het lezen "De drogreden van het antisemitisme," een boek dat bulkt van de voorbeelden waarin Zionisten uitzinnig te keer gaan tegen eender wie
kritiek uitoefent op Israël. Maar daarover meer in een volgende post.

Militarisering van het Amerikaans buitenlands beleid

Het buitenlandse beleid van de Verenigde Staten wordt steeds meer gedomineerd door het Pentagon, en het Congres doet daar vrijwel niets aan. Verschillende mensenrechtenorganisaties brachten een nieuwe gezamenlijk rapport uit "Ready, Aim, Foreign Policy" met deze alarmerende conclusie.

Het is niet het eerste rapport dat waarschuwt voor de toenemende militarisering van het Amerikaanse buitenlandse beleid. In mei 2007 publiceerde ook het Centre for Public Integrity (CPI) cijfers over de stroom van miljarden dollars naar projecten van het Pentagon die steun boden aan repressieve regimes zoals dat van Pakistan, Djibouti, Oezbekistan, en Ethiopië. Stuk voor stuk projecten die het ministerie van Buitenlandse Zaken waarschijnlijk niet goedgekeurd zou hebben. Het CPI toonde aan dat het Congres weinig of geen overzicht had over de bestemming van veel militaire steun.

Ook het Government Accountability Office en zelfs de Senaatcommissie voor Buitenlandse Zaken (SFRC) maken zich steeds meer zorgen over de trend. Volgens het SFRC worden “de invloed en de operaties van het ministerie van Buitenlandse zaken overspoeld door de initiatieven van het Pentagon, dat over veel meer mankracht en middelen beschikt.”

De verschuiving is inderdaad deels te verklaren door het enorme verschil in middelen. Het Pentagon beschikt over een jaarlijks budget van 600 miljard dollar, meer dan alle andere buitenlandse strijdkrachten samen. Het ministerie van Buitenlandse Zaken moet het doen met amper 30 miljard dollar.

Vraag is of onder Clinton of Obama de macht van het Pentagon beteugeld zal worden?

Zijn joden nog een volk?

Op het blog van Anja Meulenbelt staat vandaag een wezenlijk belangrijke tekst van Yeshayahu Leibowitz. Je zou de man kunnen verwijten dat hij een nostalgicus is naar de tijd van de Stetl's toen de Joodse bevolking het bindmiddel was dat Oost-Europa bij elkaar hield. Maar zijn analyse ligt volledig in de lijn van Yakov M. Rabkin's historische oordeel in het boek "In de naam van de Thora" waarin hij de Zionistische machtsgreep binnen de joodse diaspora beklijvend beschrijft. De afkeer die de Zionisten voelden van de 'achterlijke' religieuze gebruiken waar ze vanaf wilden staan haaks tegenover de manier waarop Israël nu de extremisten van Shas en anderen voor hun kar spannen. Maar zoals dat zo vaak gaat, het doel heiligt de middelen en Zionisten gaan niets uit de weg om hun doel, de realisatie van een groot-israël te bereiken.

Toch blijft het verbazend hoe ze bijvoorbeeld met hun 'Wet op de terugkeer' blijven proberen om joden uit de diaspora aan te trekken. Je kan immers 'joden' alleen maar definiëren als een religieus begrip - ook al zijn de mensen in kwestie niet meer praktizerend. Prof. Shlomo Sand, één van de 'nieuwe historici' bracht daarover onlangs ook een interessant boek uit: "When and how the Jewish people was invented." Hij concludeert uit zijn onderzoek dat onder meer Spaanse joden geconverteerde lokale stammen waren en niet, zoals Zionisten ons willen doen geloven, de verspreide nakomelingen van een 'natie-ras' met een éénduidige oorsprong. Met andere woorden: zelfs de diaspora is een fictie. Het boek werd op 21 maart in Haaretz besproken door Ofri Ilani. De mythe staat op barsten...

Joe Sacco in Palestina

Vanochtend op de trein naar Brussel sloeg ik de laatste bladzijde om van Joe Sacco's beroemde 'literaire strip' (in het engels 'graphic novel') Palestine. Ik had de bundeling van zijn beroemde of beruchte werk uit 1993 al enkele jaren zien liggen in de boekwinkel maar ben er nu pas toe gekomen om het te lezen. Een Maltees uit de V.S. die palestina bezoekt en zijn ervaringen beschrijft? Tja, daar zou ik niets nieuws kunnen lezen zeker? Maar ik moet toegeven: de zin voor detail en de sfeerschepping van dit werk is onovertroffen. Sacco verbleef in 1991 en 1992 in de bezette gebieden en tekent omstandig de situatie uit waarin de Palestijnse bevolking dagdagelijks moet leven. De vluchtelingenkampen in Gaza en de mensonterende behandeling van Palestijnse burgers door Israëlische soldaten vormen de trieste hoogtepunten.

Volgende week vertrekt er een delegatie met o.m. Jos geysels en Rik Coolsaet naar Palestina op observatiemissie. Jos houdt tijdens de reis een blog bij - iets om te volgen dus. Zeker in het licht van 40 jaar Naqba - de Palestijnse catastrofe, op 14 en 15 mei. Een historische verjaardag die haast volledig dreigt ondergesneeuwd te worden door 60 jaar Israël, waarvoor de israëlische propagandamachine al haar groot geschut aan het klaar maken is.